Η νεοσυσταθείσα Εθνική Αρχή Διαφάνειας και η συμβολή της στην καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ελλάδα: οργανωτικό πλαίσιο και προοπτικές

Η διαφθορά αποτελεί ένα πολυσύνθετο φαινόμενο που εντοπίζεται τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στον δημόσιο τομέα. Μεγαλύτερη έμφαση αποδίδεται ωστόσο, στη διαφθορά στο δημόσιο τομέα, διότι εκεί είναι που επιφέρει τις δυσμενέστερες επιπτώσεις, εφόσον επιβραδύνει σημαντικά την παραγωγικότητα της δημόσιας διοίκησης, βαθαίνει τις κοινωνικές ανισότητες, ενώ επιδρά κατά τρόπο ανασταλτικό στην πραγματοποίηση επενδύσεων. Επιπρόσθετα, διαρρηγνύει τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους πολίτη, οδηγώντας σε μια κρίση νομιμοποίησης του κράτους και κατ’ επέκταση σε μια κρίση της ίδιας της δημοκρατίας. Στην Ελλάδα, μια σειρά παθογενειών του πολιτικό-διοικητικού συστήματος όπως ο κατακερματισμός των φορέων, η πολυνομία και κακονομία, η έλλειψη συντονισμού και η γραφειοκρατία καλλιέργησαν διαχρονικά πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη φαινομένων διαφθοράς. Η δημοσιονομική κρίση που έπληξε τη χώρα ανέδειξε περισσότερο από ποτέ την ανάγκη για τη δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Παρά το γεγονός, ότι πραγματοποιήθηκαν μια σειρά σχετικών παρεμβάσεων, τα ελεγκτικά σώματα του δημοσίου αντιμετώπιζαν σημαντικές δυσκολίες, όπως ο κατακερματισμός των φορέων, η έλλειψη συντονισμού και ελεγκτικών προτύπων, που παρεμπόδιζαν την αποτελεσματική άσκηση του έργου τους. Σε μια απόπειρα ενίσχυσης της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, αλλά και της καταπολέμησης της διαφθοράς ο ν. 4622/2019 ίδρυσε την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η οποία αποτελεί ένα ενιαίο φορέα με οριζόντια αρμοδιότητα για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να παρουσιάσει το οργανωτικό πλαίσιο της νεοσυσταθείσας Αρχής, καθώς επίσης να διερευνήσει τη συμβολή της στην καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ελλάδα και τις μελλοντικές προοπτικές της. Προς επίρρωση του σκοπού αυτού, πέραν της βιβλιογραφικής ανασκόπησης, πραγματοποιήθηκε και μια συνέντευξη με δυο στελέχη της Αρχής, προκειμένου να εξαχθεί μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τη δράση της, αλλά και τα προβλήματα που αυτή ενδεχομένως αντιμετωπίζει κατά την άσκηση του έργου της. Από τα ευρήματα της έρευνας προκύπτει, ότι αναμφίβολα η Αρχή έχει θετικό έργο να επιδείξει. Ωστόσο, η ίδρυση μιας Ανεξάρτητης Αρχής για την καταπολέμηση της διαφθοράς δεν συνεπάγεται την αυτόματη εξάλειψη του πολυσύνθετου αυτού, φαινομένου. Απαιτείται πολιτική δέσμευση και βούληση, αλλά και μια εκ βάθρων αλλαγή της νοοτροπίας και κουλτούρας του πολίτη, που εκ των πραγμάτων αποτελεί μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο. Σε κάθε περίπτωση, η συμβολή της ΕΑΔ στην καταπολέμηση της διαφθοράς στη χώρα θα κριθεί εκ των αποτελεσμάτων που αυτή θα παράξει σε βάθος χρόνου.