Η Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη: στρατηγικός σχεδιασμός για Συρία και Ελλάδα

Η Τουρκία αποτελούσε και αποτελεί ένα άκρως ενδιαφέρον πεδίο μελέτης και σίγουρα αυτό δεν θα πάψει να υφίσταται για το επόμενο χρονικό διάστημα, δεδομένων των όσων γεγονότων είναι σε εξέλιξη, σε περιφερειακό, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Τουρκία βρίσκεται στο επίκεντρο παγκόσμιων αναταράξεων και η υπεροπτική στάση της απέναντι στις προκλήσεις είναι σε μεγάλο ποσοστό η γενεσιουργός αιτία της υφιστάμενης αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και ιδιαίτερα των Βαλκανίων. Η Τουρκία αρχικά παρέμενε σχετικά απομονωμένη στη Μέση Ανατολή. Οι σχέσεις με τον αραβικό κόσμο παρέμειναν ψυχρές, εξαιτίας των αρχικά όλο και στενότερων σχέσεων με το Ισραήλ, που περιελάμβαναν και στρατιωτική συνεργασία. Όταν ήρθε στην εξουσία ο Ερμπακάν, οι διεθνείς σχέσεις αποτέλεσαν το μόνο πεδίο όπου ο ισλαμιστής πρωθυπουργός ήταν υποχρεωμένος να κάνει εκτεταμένες παραχωρήσεις στους στρατιωτικούς και στους συμμάχους του στην κυβέρνηση. Η νέα τάξη πραγμάτων όπου αρχίζει να διαμορφώνεται στην ευρύτερη περιοχή επιβάλλει τη μελέτη της περιοχής με βάση τις γεωπολιτικές αλλαγές που εκδηλώθηκαν στον απόηχο της Αραβικής Άνοιξης. Ωστόσο, λόγω της ριζικής σύγκρουσης των νεωτεριστικών δυνάμεων με το υφιστάμενο - παλαιό κατεστημένο, το οποίο είναι άμεσα διασυνδεδεμένο με τις πρώην αποικιακές δυνάμεις, οι πολιτικές ανακατατάξεις και τελικές αποκρυσταλλώσεις στις χώρες αυτές δεν έχουν ακόμα ομαλοποιηθεί. Μία από τις σημαντικότερες εξεγέρσεις, αν όχι η σημαντικότερη, στα πλαίσια της Αραβικής Άνοιξης θεωρείται η περίπτωση της Συρίας. Η διαταραχή της υφιστάμενης κατάστασης με την έκρηξη της συριακής εξέγερσης, αναβίωσε τον ισχυρό ανταγωνισμό μεταξύ των περιφερειακών δυνάμεων με σκοπό να κυριεύσουν και να ελέγξουν την ευρύτερη περιοχή και ιδιαίτερα της Συρίας, που θεωρείται σημαντικός και ανεκτίμητης σημασίας κόμβος στην περιοχή. Η πορεία και εξέλιξη της Τουρκίας σε περιφερειακό επίπεδο θα πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα την Ελλάδα καθώς εάν αυτή η πορεία συνεχιστεί, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι οι σχετικές ισορροπίες Ελλάδας - Τουρκίας θα ανατραπούν και νομοτελειακά θα έρθει είτε η ρήξη είτε η σύμπλευση και ο πειθαναγκασμός. Στην Ελλάδα, ενέργειες εσωτερικής εξισορρόπησης, όπως η θεσμική θωράκιση με την ίδρυση Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και η ενδυνάμωση των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και εξωτερικής εξισορρόπησης, μέσω κατάλληλων συμμαχιών στρατηγικού χαρακτήρα, κρίνονται ως επιβεβλημένες. Η αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας, σε συνδυασμό με τις αμφισβητήσεις των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, στη διάρκεια των οποίων εμπλέκονται στοιχεία «σκληρής ισχύος», δημιουργεί πληθώρα δεδομένων στην ανάλυση των διμερών σχέσεων, καθώς οι δυο «συμμαχικές χώρες» (στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ), έφτασαν ουκ ολίγες φορές στα πρόθυρα ένοπλης σύρραξης. Οι προτεραιότητες της Τουρκίας στο εσωτερικό της κατευθύνουν ανάλογα τις προτεραιότητές της στο διεθνές επίπεδο. Οι διπλωματικές και στρατιωτικές επιτυχίες στο εξωτερικό δύνανται να αντισταθμίσουν ή τουλάχιστον εκτρέφουν λόγω της δυναμικής και της επικινδυνότητάς τους τον πολιτικό διάλογο, παρατείνοντας με αυτόν τον τρόπο την παραμονή του Προέδρου Ερντογάν στα ηνία της χώρας. Η Τουρκία εκτιμάται ότι θα συνεχίσει, εκμεταλλευόμενη τα βασικά της πλεονεκτήματα, όπως το δημογραφικό, την οικονομική της ευημερία, παρά τους κλυδωνισμούς κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα από εξωγενείς, κατά κύριο λόγο, παράγοντες, την γεωστρατηγική της θέση, αλλά και την διπλωματική δεινότητα του Τούρκου Προέδρου, να παραμένει προσηλωμένη στο όραμα της έτσι ώστε να διατηρηθεί σε περιφερειακή δύναμη.