Από τη γκραμσιανή θεωρία της ηγεμονίας στην μεταμαρξιστική πρόσληψή της από τους Ernesto Laclau και Chantal Mouffe: η σημασία της για τα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα

Η εργασία αυτή πραγματεύεται την θεωρία της ηγεμονίας όπως αυτή αναπτύσσεται και εδραιώνεται στην πολιτική θεωρία από τον Antonio Gramsci, καθώς και την εκ νέου θεμελίωσή της από τους μετα-μαρξιστές θεωρητικούς Ernesto Laclau και Chantal Mouffe. Η γκραμσιανή προσέγγιση της ηγεμονίας συνιστά μια εν δυνάμει πολιτική στρατηγική της εργατικής τάξης και των αντι-καπιταλιστικών κοινωνικών δυνάμεων με ορίζοντα την καθολική κοινωνική χειραφέτηση. Σε αντίθετη τροχιά, οι μετα-μαρξιστές διανοητές, επιχειρούν να αποδομήσουν κεντρικές κατηγορίες της μαρξικής θεωρίας και υπό την επιρροή της μετα-στρουκτουραλιστικής παράδοσης τίθενται υπέρ του αδύνατου της κοινωνίας. Ο ορίζοντας του αντι-ηγεμονικού πολιτικού τους προτάγματος έγκειται στην αναβάθμιση των πολιτικών ελευθεριών, ως εμβάθυνση του φιλελευθερισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, επιχειρείται μια κριτική αποτίμηση του μετα-μαρξιστικού εγχειρήματος σε συνάρτηση με την ανάδυση των λαϊκιστικών κοινωνικών κινημάτων στον απόηχο της διεθνούς οικονομικής κρίσης του 2008. Η συγκριτική προσέγγιση των δύο πολιτικών προταγμάτων, του γκραμσιανού και του μετα-μαρξιστικού, οδηγεί σε ένα κρίσιμο και άκρως επίκαιρο ερώτημα το οποίο θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε: Η κοινωνική απελευθέρωση είναι υπόθεση κατασκευής μιας διαφορετικής κοινωνίας, ή ιστορικό, πολιτικό και οικονομικό ανάπτυγμα των δυνατοτήτων των κοινωνικών υποκειμένων όπως αυτές ενυπάρχουν στις κατά περίπτωση δεδομένες συνθήκες;