Το σουηδικό μοντέλο και η χρηματοπιστωτική-οικονομική κρίση στη Σουηδία στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1990

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εκθέσει, να περιγράψει και να κατανοήσει τις βαθιές και σημαντικές μεταβολές που υπέστη το Σουηδικό Κοινωνικό Κράτος – γνωστό ευρύτερα και ως « Σουηδικό Μοντέλο» - στη δεκαετία του 1990 ως αποτέλεσμα τόσο της δραματικής χρηματοπιστωτικής- οικονομικής κρίσης που έπληξε τη Σουηδία την περίοδο 1991-1993 όσο και ως αποτέλεσμα του δραστικού προγράμματος δημοσιονομικής σταθεροποίησης που εφάρμοσε το Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα την περίοδο 1994-1998. Η παρουσίαση και απόπειρα κατανόησης αυτού του σημαντικού μετασχηματισμού του Σουηδικού Μοντέλου ξεκινά με μία αναλυτική παρουσίαση των βασικών στρατηγικών επιλογών στην οικονομική επιλογή που θα εφαρμόσουν οι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες στο διάστημα 1982-1990- με πιο σημαντική από αυτές την απορρύθμιση της πιστωτικής αγοράς – συνεχίζει με την παρουσίαση της οικονομικής κρίσης της περιόδου 1991-1993, που σχετίζεται στενά αλλά όχι αποκλειστικά με την οικονομική πολιτική της δεκαετίας του 1980- και ολοκληρώνεται με μία προσπάθεια παρουσίασης και κριτικής αποτίμησης της πολιτικής « δημοσιονομικής σταθεροποίησης» που εφαρμόζουν οι Σουηδοί Σοσιαλδημοκράτες το διάστημα 1994-1998. Δεδομένο ότι η ακριβής χρονική ακολουθία των αλλαγών στην σοσιαλδημοκρατική οικονομική πολιτική στη δεκαετία του 1980 υπήρξε σημαντική για το ξέσπασμα της χωρίς προηγούμενο οικονομικής κρίσης την περίοδο 1991-1994,ακολουθήθηκε μία σχετικά αυστηρή χρονολογική σειρά στην παράθεση των γεγονότων και των δραματικών αλλαγών, καθώς κρίθηκε πως έτσι μπορεί να κατανοηθεί καλύτερα και πληρέστερα η όποια αιτιακή σχέση, αλληλουχία κι αλληλεπίδραση μεταξύ αλλαγών στην οικονομική πολιτική, οικονομικής κρίσης και του τελικού μετασχηματισμού του Σουηδικού Μοντέλου. Η αφήγηση των γεγονότων βασίζεται τόσο σε επίσημα έγγραφα οικονομικής πολιτικής της εκάστοτε Σουηδικής κυβέρνησης (κυρίως Προσχέδια Προϋπολογισμού) όσο και σε απομνημονεύματα Σουηδών πολιτικών που είχαν συμμετοχή στη χάραξη της πολιτικής- αλλά και σε εκθέσεις εμπειρογνωμόνων και επιστημονικά άρθρα (κατά την διάρκεια και μετά την οικονομική κρίση), όσο και σε μία εκτεταμένη δευτερογενή βιβλιογραφία που εξετάζει τόσο το παραδοσιακό Σουηδικό Μοντέλο την περίοδο της άνθησης του (1932-1974) όσο και την περίοδο της δραματικής κρίσης του (1991-1994) και της αναδιάρθρωσης του (1994-1998 και μετά). Στο τέλος της εργασίας επιχειρείται μία τελική αποτίμηση του μεγέθους των αλλαγών που υπέστη το Σουηδικό Μοντέλο, να φωτιστεί ο μετασχηματισμός του μέσα από μία ευρύτερη ιστορική οπτική και να απαντηθούν τα δύο ερωτήματα που τέθηκαν στο εισαγωγικό κεφάλαιο της εργασίας: « Υπάρχει ακόμη το Σουηδικό Μοντέλο- ειδικά μετά την οικονομική κρίση της περιόδου 1991-1994 και την εφαρμογή του δραστικού προγράμματος δημοσιονομικής σταθεροποίησης (1994-1998);» και «Σε τι διαφέρει το νέο αναδιαρθρωμένο Σουηδικό Μοντέλο από το παραδοσιακό και πώς θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε;»