Αναπαραστάσεις του σοσιαλισμού μεταξύ των Αλβανών μεταναστών πρώτης γενιάς στην Ελλάδα: μνήμη και ταυτότητα

Η παρούσα έρευνα εστιάζει στις μνήμες της σοσιαλιστικής περιόδου των Αλβανών/ίδων μεταναστών/τριών πρώτης γενιάς στην Ελλάδα, ως πεδίο ταυτοποιητικών αναφορών και σε διάλογο με την επίσημη μνήμη του σοσιαλισμού στη σύγχρονη Αλβανία. Συγκεκριμένα, διερευνώνται οι αναπαραστάσεις της διαχείρισης του χρόνου στην σοσιαλιστική Αλβανία και οι λόγοι (discourses) για το σοσιαλισμό ως αξιακό σύστημα, στο πεδίο της μνήμης. Τρεις δεκαετίες μετά την κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων στην Ευρώπη, οι συλλογικές αναπαραστάσεις του σοσιαλισμού στις πρώην σοσιαλιστικές κοινωνίες αποτελούν αντικείμενο ανταγωνιστικών λόγων στα πεδία της θεσμικής και της κοινωνικής μνήμης. Το στερεοτυπικό αφήγημα του σοσιαλισμού που επικράτησε στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης μετά το 1989 καλείται να συνδιαλεχθεί με νέους λόγους αντι-μνήμης, απαντώντας σε επιτακτικά σύγχρονα ερωτήματα, όπως αυτό της ταυτότητας. Στην Αλβανία, ο δημόσιος διάλογος για την αναδιαπραγμάτευση των συλλογικών αναπαραστάσεων του σοσιαλισμού βρίσκεται στο ξεκίνημά του, ενώ το μονοσήμαντο, απολυταρχικό παράδειγμα μνήμης του σοσιαλισμού παραμένει κυρίαρχο. Από την ανθρωπολογική οπτική, οι μνήμες της σοσιαλιστικής περιόδου ως κοινωνική και πολιτισμική δυναμική διερευνώνται πολυεπίπεδα, ως τόπος συνάντησης του ατομικού με το συλλογικό, επιδιώκοντας να αναδεικνύεται, σε κάθε περίπτωση, ο ενεργός ρόλος των υποκειμένων. Η επιλογή πληροφορητών και πληροφορητριών πρώτης γενιάς απαντά στην ανάγκη να καταγραφούν τα βιώματα και οι μνήμες των ανθρώπων που είχαν άμεση εμπειρία του σοσιαλιστικού καθεστώτος, δυνατότητα που το πέρασμα του χρόνου καταδικάζει σε λήθη σε ένα σύγχρονο περιβάλλον άνισης επικράτησης ποικίλων μορφών μετα-μνήμης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι μνήμες των συμμετεχόντων στην παρούσα έρευνα διαφοροποιούνται σημαντικά από τις επίσημες αφηγήσεις γύρω από την «δικτατορία» της σοσιαλιστικής περιόδου στην Αλβανία, καθώς αναπαριστούν την εμπειρία του σοσιαλισμού μέσα από την μετα-σοσιαλιστική μεταναστευτική εμπειρία αλλά και την εμπειρία της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, τα τελευταία δέκα χρόνια.