Τα συστήματα εκλογής των ευρωβουλευτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση: το ζήτημα της συμμετοχής

Οι Ευρωεκλογές που διεξήχθησαν τον Μάιο του 2014 συγκέντρωσαν το παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς ήταν οι πρώτες έπειτα από πέντε χρόνια ύφεσης και λιτότητας στην Ευρώπη. Η δυσαρέσκεια στις πολιτικές της ΕΕ υπήρξε έντονη και μεταφέρθηκε εντός του ΕΚ μέσω της διαδικασίας εκλογής των μελών του. Ωστόσο, όπως τόνιζε και το βασικό μήνυμα του ΕΚ, αυτή τη φορά ήταν διαφορετικά . Ήταν διαφορετικά γιατί οι ψηφοφόροι είχαν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην ενδυνάμωση ή στην αλλαγή της πορείας της Ευρώπης για την αντιμετώπιση της κρίσης. Από το 2009 όταν ενισχύθηκαν οι εξουσίες του ΕΚ, οι Ευρωβουλευτές νομοθετούν, μεταξύ άλλων, για την αποτελεσματική δημοσιονομική πειθαρχία και την εκκαθάριση προβληματικών τραπεζών. Οι ψηφοφόροι είχαν περισσότερη επιρροή από ποτέ, καθώς το ΕΚ, το μόνο άμεσα εκλεγμένο όργανο της ΕΕ, έχει πλέον ισότιμο λόγο με τις εθνικές κυβερνήσεις στο σύνολο σχεδόν των νόμων της ΕΕ. Επιπλέον, για πρώτη φορά, το νέο ΕΚ καθόρισε τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του εκτελεστικού σώματος της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε νέο επικεφαλής της Κομισιόν με πλειοψηφία των μελών που το απαρτίζουν. Τα Ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα πρότειναν τους υποψηφίους τους για τη θέση πριν τις Ευρωπαϊκές εκλογές, επιτρέποντας έτσι στους πολίτες να έχουν λόγο στην εκλογή του επόμενου Προέδρου της Επιτροπής. Στο πρώτο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας αναφέρεται συνοπτικά η συνεισφορά του ΕΚ στην πορεία ολοκλήρωσης της ΕΕ, ο ρόλος του στη λειτουργία των θεσμών της, οι αρμοδιότητες και η οργάνωσή του. Επίσης, απαριθμούνται οι κοινοί κανόνες διεξαγωγής των ευρωεκλογών, οι οποίοι ισχύουν για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, παρουσιάζεται η κατανομή των εδρών του Κοινοβουλίου στα κράτη μέλη (για τις εκλογές του 2014) και αναλύονται μέθοδοι, οι οποίες εφαρμόζονται για την κατανομή των εδρών. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται με μεθοδολογία κατάταξης σε ενότητες οι ειδικές εκλογικές εθνικές διατάξεις, οι οποίες ισχύουν σε κάθε ένα από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ. Στο τρίτο κεφάλαιο, στο πρώτο μέρος, παρουσιάζονται συγκριτικά οι διαφορές, οι οποίες προκύπτουν στη διαδικασία διεξαγωγής των ευρωεκλογών λόγω των διαφοροποιήσεων στην εκλογική νομοθεσία κάθε κράτους μέλους (εθνικές διατάξεις) και αναπτύσσεται ένα πλαίσιο πρότασης ενδεχόμενης διεύρυνσης των κοινών κανόνων, με στόχο την επίτευξη βελτιωμένης ομοιογένειας στη διαδικασία διεξαγωγής των Ευρωεκλογών. Στην τελευταία ενότητα του κεφαλαίου αναλύονται τα ποσοστά συμμετοχής των ψηφοφόρων στις ευρωεκλογές και συσχετίζονται με ποσοτικούς και ποιοτικούς παράγοντες, οι οποίοι χαρακτηρίζουν τα κράτη μέλη της ΕΕ. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να καταγραφούν και να αναλυθούν συγκριτικά, οι διατάξεις και οι διαδικασίες διεξαγωγής των ευρωεκλογών σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, να προταθούν τομείς ενδεχόμενης βελτίωσης της διαδικασίας διεξαγωγής των ευρωεκλογών με στόχο την επίτευξη αυξημένης ομοιογένειας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και τέλος να διερευνηθεί τυχόν συσχέτιση της εκλογικής νομοθεσίας ή και άλλων κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών με το ποσοστό συμμετοχής στις ψηφοφορίες, την περίοδο 1979 – 2014.