Η εκτίμηση κινδύνου της μόλυνσης από AIDS : η επίδραση των φοβικών μηνυμάτων Αγωγής Υγείας και ο συσχετισμός τους με την αυτό-αποτελεσματικότητα ως δυνητικοί παράγοντες αλλαγής της συμπεριφοράς των νέων

Η αποτελεσματικότητα των επικλήσεων φόβου είναι συχνά αμφίβολη, ανάλογα με την ομάδα στόχο. Στην παρούσα μελέτη, χρησιμοποιήθηκε το Μοντέλο Εκτεταμένης Παράλληλης Διαδικασίας (Witte, 1992), για να μελετηθεί ο τρόπος που τα μηνύματα φόβου επιτυγχάνουν και υπό ποιες προϋποθέσεις, στα πλαίσια της πρόληψης από το AIDS. Μέθοδος: Το μέγεθος του πληθυσμού ήταν 273 μαθητές Γ’ Λυκείου, με μέση ηλικία τα 17,5 έτη. Με την μέθοδο test - retest, χρησιμοποιήθηκε ένα ερωτηματολόγιο για να ερευνήσει τις γνώσεις των νέων, την επικινδυνότητα της συμπεριφοράς τους καθώς και στοιχεία σχετικά με την αυτοεκτίμηση και την αυτό-αποτελεσματικότητά τους. Κατά την επαναληπτική μέτρηση χρησιμοποιήθηκαν και αφίσες – εικόνες με μηνύματα αγωγής υγείας, και κάθε μαθητής κλήθηκε να παρατηρήσει μία, πριν απαντήσει το ερωτηματολόγιο. Οι μαθητές της ομάδας ελέγχου δεν είδαν καμία εικόνα. Αποτελέσματα: Η πλειοψηφία των μαθητών υποστήριξε ότι δεν είχε μέχρι τώρα σεξουαλική επαφή. Οι συμμετέχοντες που είχαν σεξουαλική εμπειρία και χρησιμοποιούσαν προφυλακτικό για να προστατευτούν από το AIDS, πίστευαν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό ότι είναι ευάλωτοι σε πιθανή μόλυνση από το AIDS και ένιωθαν υψηλότερη αίσθηση φόβου σε σύγκριση με εκείνους που δεν χρησιμοποιούσαν πάντα προφυλακτικό. Κατά την διάρκεια της επαναληπτικής μέτρησης, το συναίσθημα που είχαν οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως φόβος. Οι μαθητές που δεν αισθάνθηκαν κάποια απειλή, βλέποντας το μήνυμα της αφίσας, οδηγήθηκαν σε αποφυγή του, ενώ εκείνοι που αισθάνθηκαν απειλή, οδηγήθηκαν σε ενίσχυση της αίσθησης αυτό-αποτελεσματικότητας τους και κατά συνέπεια σε προληπτική συμπεριφορά. Συμπέρασμα: Στην παρούσα έρευνα, αποδείχτηκε ότι η αυτό-αποτελεσματικότητα αποτέλεσε προβλεπτικό παράγοντα της ασφαλούς συμπεριφοράς των μαθητών, καθώς συσχετίστηκε με την αποδοχή του μηνύματος και την υιοθέτηση προληπτικής συμπεριφοράς. Ακόμα, η επίκληση φόβου οδήγησε στην αποδοχή του μηνύματος και άρα σε γνωστική επεξεργασία του κινδύνου. Τέλος, η προηγούμενη σεξουαλική εμπειρία και η χρήση προφυλακτικού, συσχετίστηκε με την αίσθηση ευαλωτότητας και οδήγησε σε αποδοχή του μηνύματος. Οι παράγοντες που αποδείχθηκαν προβλεπτικοί για την επικινδυνότητα της συμπεριφοράς των μαθητών, ήταν η υψηλή αυτοεκτίμηση τους και η έλλειψη αίσθησης κινδύνου. Γενικά, φαίνεται ότι οι γνωστικές διαδικασίες οδηγούν σε επιτυχία της επίκλησης φόβου, μέσω των διαδικασιών ελέγχου του κινδύνου, ενώ το συναίσθημα φόβος οδηγεί σε αποτυχία της επίκλησης φόβου, μέσω των διαδικασιών ελέγχου του φόβου.