Η υπεράσπιση του Λόγου στο πλαίσιο της κριτικής κοινωνικής θεωρίας του Habermas

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η ανάδειξη του επικοινωνιακού Λόγου από τον Habermas ως αντίσταση στον εργαλειακό Λόγο της κυριαρχίας. Για τον σκοπό αυτόν και στο πλαίσιο της ανάλυσης της επικοινωνιακής δράσης εξετάζονται οι έννοιες των ομιλιακών ενεργημάτων, των αξιώσεων εγκυρότητας των ομιλιακών ενεργημάτων και η διαδικασία της ιδανικής διαλογικής επιχειρηματολογίας που συγκροτούν τον τύπο του επικοινωνιακού Λόγου. Ο Habermas διαχωρίζει την κοινωνική πραγματικότητα σε δύο επίπεδα, το σύστημα και τον βιόκοσμο, στα οποία αντιστοιχούν και διαφορετικά είδη πράττειν, το εργαλειακό στο σύστημα και το επικοινωνιακό στον βιόκοσμο. Φαινόμενα όπως η πραγμοποίηση, η απώλεια νοήματος και η απώλεια ελευθερίας δεν οφείλονται στην ανάπτυξη του εργαλειακού πράττειν. Ο Habermas τα αποδεσμεύει από την ορθολογικότητα και ισχυρίζεται ότι αποτελούν παραδοξότητες όταν τα πρακτικά θέματα του βιόκοσμου αντιμετωπίζονται ως τεχνικά, όταν δηλαδή συσκοτίζεται ο διαχωρισμός μεταξύ του εργαλειακού και του επικοινωνιακού πράττειν. Ο Habermas υποστηρίζει ότι το ορθολογικό δυναμικό που ενυπάρχει στην επικοινωνιακή δράση μεταξύ των υποκειμένων στο επίπεδο του βιόκοσμου είναι ικανό να εξισορροπήσει τις παθογένειες που προκαλούνται από τον αποικισμό του βιόκοσμου από τον εργαλειακό Λόγο. Η κατανόηση που υπάρχει ως σκοπός στη γλώσσα οδηγεί στη συναίνεση και επιτρέπει τον συντονισμό της δράσης των υποκειμένων για την επίτευξη κοινών στόχων.