Η συρροή των συλλογικών συμβάσεων εργασίας

Η σοβούσα και πολύχρονη, πλέον, οικονομική κρίση, η οποία συνταράσσει την οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας μας, δεν άφησε αλώβητο το εργατικό δίκαιο, έναν κλάδο του δικαίου ιδιαίτερα ευαίσθητο στις σχετικές διακυμάνσεις. Οι νομοθετικές μεταβολές υπήρξαν τέτοιες, που μετέβαλαν τη φυσιογνωμία του εργατικού δικαίου τόσο γενικότερα, όσο και ειδικότερα στο πεδίο των συλλογικών εργασιακών σχέσεων, όπου παρατηρούνται οι δραστικότερες αλλαγές. Η εμβέλειά τους ήταν τόσο μεγάλη, με αποτέλεσμα να μετατοπιστούν πλήρως τα σημεία ισορροπίας πάνω στα οποία στηριζόταν το οικοδόμημα των εργασιακών σχέσεων τα τελευταία χρόνια, αν όχι τις τελευταίες δεκαετίες . Στη σειρά των νομοθετημάτων που τροποποίησαν το προηγούμενο καθεστώς διαμόρφωσης των εργασιακών σχέσεων εξέχουσα θέση κατέλαβαν οι παρεμβάσεις σε θέματα συλλογικών συμβάσεων ως κυρίαρχου μέσου εκδήλωσης της συλλογικής αυτονομίας, με σημαντικότερο εκ των οποίων το ζήτημα της συρροής αυτών. Στην παρούσα μελέτη γίνεται μια προσπάθεια ολοκληρωμένης παρουσίασης τόσο του προϊσχύσαντος καθεστώτος επίλυσης του προβλήματος της συρροής περισσότερων συλλογικών συμβάσεων εργασίας που διεκδικούν εφαρμογή επί της αυτής ατομικής εργασιακής σχέσης, όσο και της νέας κανονιστικής πραγματικότητας, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια μετά τους νόμους 3845/2010, 3899/2010, 4024/2011 και 4093/2012. Στο πρώτο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας επιχειρείται μια σύντομη περιγραφή της ρύθμισης των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών συλλογικών συμβάσεων εργασίας υπό τον αναγκαστικό νόμο 1367/1938, ο οποίος υπήρξε ο σημαντικότερος σε μια σειρά αναγκαστικών νόμων που καθόρισαν λεπτομερέστερα το δικαίωμα σύναψης συλλογικών συμβάσεων εργασίας, καθώς προέβλεψε για πρώτη φορά διάκριση αυτών με κριτήριο την καθ’ υποκείμενα και κατά τόπο έκταση εφαρμογής τους. Εν συνεχεία, στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζεται ο τρόπος επίλυσης της συρροής υπό το καθεστώς του Ν. 3239/1955, του επόμενου σημαντικού νομοθετήματος που θεσπίσθηκε προς ρύθμιση του ζητήματος των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και επίλυση των συλλογικών διαφορών εργασίας. Επιπλέον, παρατίθεται μια σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, ενδεικτικών της πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου τούτου κατά την ερμηνεία των επίμαχων διατάξεων του Ν. 3239/1955. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται εκτενής περιγραφή του τρόπου επίλυσης της σύγκρουσης των συλλογικών συμβάσεων εργασίας υπό τον σήμερα ισχύοντα Ν. 1876/1990, ο οποίος με ρητές διατάξεις μεταρρύθμισε τους προϊσχύσαντες νομοθετικούς κανόνες που καθόριζαν τα πεδία ισχύος των συλλογικών συμβάσεων και τις συνέπειες της συρροής τους. Με βάση το ανωτέρω νομοθέτημα, που καθορίζει το ισχύον βασικό ρυθμιστικό πλαίσιο για την επίλυση της συρροής των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο της παρούσης αναλύονται οι δραστικές νομοθετικές αλλαγές της εργατικής νομοθεσίας που έλαβαν χώρα σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς το χρονικό διάστημα 2010 – 2012, ήτοι στο πλαίσιο ένταξης της χώρας μας στον Μηχανισμό Στήριξης της οικονομίας της από τα κράτη-μέλη της ζώνης του ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Στο πλαίσιο αυτό παρατίθενται τα κυριότερα νομικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την ερμηνεία και εφαρμογή των πρόσφατων νόμων 3845/2010, 3899/2010, 4024/2011 και 4093/2012, που επέφεραν κατά τα ανωτέρω αλλεπάλληλες τροποποιήσεις σε όλο σχεδόν το φάσμα του συλλογικού εργατικού δικαίου, συμπεριλαμβανόμενου, βεβαίως, του κρίσιμου ζητήματος της συρροής των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.