Οπτικοποίηση δεδομένων στην ανάλυση της εκλογικής συμπεριφοράς στα χρόνια της κρίσης στην Ελλάδα

Η φτώχεια δεν είναι αποτέλεσμα τύχης, ούτε ατύχημα είναι δημιούργημα» έλεγε ο Νέλσον Μαντέλα. Οι παρελθούσες πολιτικές που ασκήθηκαν στην Ελλάδα, οδήγησαν τη χώρα σε μια δίνη οικονομικού μαρασμού και πολιτικής αστάθειας. Η οικονομική κρίση που ξέσπασε στην Ελλάδα, έφερε στα όρια της φτωχοποίησης σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου της Κολωνίας το 41% του πληθυσμού το διάστημα 2008 - 2015. Απόρροια των οικονομικών δυσμενών συνθηκών ήταν οι έντονες κοινωνικές διαμαρτυρίες κυρίως από τις μεσαίες και λαϊκές τάξεις, που εκφράστηκαν σαν ένα φαινόμενο «Vox Populi», απεικονίζοντας έτσι τη μεταβολή της κοινής γνώμης, αναδιαμορφωμένη μέσα σε ένα πλαίσιο σειράς γεγονότων τα οποία βοήθησαν σαν «σπίθα» το ξέσπασμα μεγάλων ταξικών αντιδράσεων, ενάντια στην εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής που ασκήθηκε. Η κύρια αντίδραση στρεφόταν κυρίως προς τα πολιτικά κόμματα και τις ηγεσίες που είχαν την πολιτική ευθύνη και τη διακυβέρνηση της χώρας τα επίμαχα αυτά χρόνια. Η μελέτη και η οπτικοποίηση της ανάλυσης της εκλογικής συμπεριφοράς στα χρόνια της κρίσης από το 2007 έως το 2015 αποτέλεσαν το βασικό στόχο της παρούσας έρευνας. Με τη βοήθεια της επιστήμης των δεδομένων (Data Science), δημιουργήσαμε διαδραστικούς χάρτες των εκλογικών αναμετρήσεων των εθνικών εκλογών 2007, 2009, 2012 (6ης Μαΐου και 17ης Ιουνίου) και 2015 (25ης Ιανουαρίου και 20ης Σεπτεμβρίου), οι οποίοι παρουσιάζουν τα τελικά αποτελέσματα ανά εκλογικό τμήμα κάθε δήμου. Πηγή άντλησης των δεδομένων μας, υπήρξε η εταιρεία Singular Logic, η οποία μας παραχώρησε 6 αρχεία excel με 20.000 περίπου εκλογικά τμήματα το καθένα. Η μελέτη αυτή, δίνει εικόνα στις αλλαγές της εκλογικής συμπεριφοράς των πολιτών σε μια περίοδο κρίσιμων εκλογών (critical elections), πολιτικής αβεβαιότητας και οικονομικής αστάθειας. Παράλληλα κάνουμε λόγο για την εμφάνιση δύο «Ελλάδων», η μια της ΝΔ με τις συντηρητικές και παραδοσιακές αντιλήψεις της και η άλλη του ΠΑΣΟΚ, ταγμένη κατά μια έννοια στον εκσυγχρονισμό, τη θέση του οποίου θα λάβει ο ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2015 ως αναρριχόμενος εκπρόσωπος μιας νέας αριστερής πλειοψηφίας, με κριτική διάθεση απέναντι στην Ε.Ε, αρνητής των μεταπολιτευτικών ελίτ, αλλά και μέρος αυτού στραμμένο προς έναν ευρωκεντρικό ευρωσκεπτικισμό. Η επιστήμη των δεδομένων ανοίγει νέους ορίζοντες στην πολιτική κοινωνιολογία καθώς στοχεύει στην επεξήγηση και κατανόηση φαινομένων (ψήφος διαμαρτυρίας, κοινωνικές αναταραχές, αποστροφή των πολιτών από τους πολιτικούς, δημιουργία κινημάτων κ.α) που διαδραματίστηκαν στην πολιτική ζωή μιας χώρας και που προκάλεσαν συγκεκριμένες αντιδράσεις - συμπεριφορές. Κάτω από το «φακό» της οπτικοποίησης μεγεθύνονται και αναδεικνύονται γεγονότα, καταστάσεις και εικόνες που ο ανθρώπινος νους δεν θα μπορούσε να αντιληφθεί με διαφορετικό τρόπο. Η ανάλυση κειμένου, αριθμών, συναισθημάτων και διαμόρφωσης στάσεων, οπτικοποιούνται εύκολα, δίνοντας στον ενδιαφερόμενο τη δυνατότητα να αφουγκραστεί όσα του «λένε» τα δεδομένα του.