Οι υποχρεώσεις ενημέρωσης του προμηθευτή έναντι των καταναλωτών στην εξ αποστάσεως εμπορία αγαθών και υπηρεσιών και ειδικότερα στις ηλεκτρονικά καταρτιζόμενες συμβάσεις

Η εξ αποστάσεως εμπορία αγαθών και υπηρεσιών είναι μέρος του ευρύτερου εννοιολογικού και λειτουργικού πλαισίου της «εξ αποστάσεως εμπορίας», η οποία περιλαμβάνει και την από απόσταση εμπορία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Ως εξ αποστάσεως καταρτιζόμενη σύμβαση ορίζεται κάθε σύμβαση, που συνάπτεται μεταξύ ενός προμηθευτή κι ενός καταναλωτή στο πλαίσιο ενός οργανωμένου συστήματος εξ αποστάσεως πωλήσεων ή παροχής υπηρεσιών, χωρίς την ταυτόχρονη φυσική παρουσία των συμβαλλομένων μερών και με αποκλειστική χρήση ενός ή περισσοτέρων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως. Οι εν λόγω συμβάσεις είναι επίσης μέρος του ειδικού νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου του ηλεκτρονικού εμπορίου, όπως αυτό διεξάγεται με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογικών μέσων και ιδίως μέσω του Διαδικτύου. Ωστόσο, οι συμβάσεις αυτές εγείρουν πολλά νομικά ζητήματα, λόγω της ιδιαίτερης φύσης τους και λόγω της ειδικής προστασίας, της οποίας χρήζουν οι συμβαλλόμενοι καταναλωτές. Κι αυτό συμβαίνει, διότι οι τελευταίοι είναι το ασθενές μέρος της σύμβασης, ευρυσκόμενοι σε προφανή διαπραγματευτική μειονεξία απάνεντι στον εκάστοτε προμηθευτή, που καταρτίζει κατ’ απάγγελμα τέτοιες συμβάσεις στο πλαίσιο ενός οργανωμένο συστήματος. Πρόκειται λοιπόν για μια συμβατική σχέση, που χαρακτηρίζεται από έντονες ανισότητες. Εξ’ αυτού ακριβώς του λόγου, κρίθηκε αδήριτος η ανάγκη θέσπισης κανόνων αναγκαστικού δικαίου, έτσι ώστε να περιορισθούν τα όποια μειονεκτήματα και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη του καταναλωτικού κοινού στη νέα αυτή μορφή συμβάσεων. Για να πραγματοποιηθεί αυτό έπρεπε να δοθεί σε νομοθετικό επίπεδο ιδιαίτερη έμφαση στην επαρκή πληροφόρηση του συναλλασσόμενου καταναλωτή, στην εκτέλεση της σύμβασης από τον προμηθευτή μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, στη δυνατότητα υπαναχώρησης του καταναλωτή, στην απαγόρευση προείσπραξης του τιμήματος, όπως επίσης και στην απαγόρευση της χρήσης επιθετικών εμπορικών πρακτικών. Η εν λόγω εργασία φιλοδοξεί να παρουσιάσει με τον πιο ακριβή και σχετικά ευσύνοπτο τρόπο το καθεστώς, που διέπει σήμερα την Ε.Ε. και την Ελλάδα όσον αφορά τη σύναψη μιας εξ αποστάσεως καταρτιζόμενης σύμβασης, εστιάζοντας κυρίως στις υποχρεώσεις προσυμβατικής ενημέρωσης, που ο προμηθευτής έχει έναντι του καταναλωτή. Ενόψει όλων των ανωτέρω, το κυρίως νομοθετικό πλαίσιο, που εφαρμόζεται στην Ε.Ε και στην Ελλάδα από τις 13-6-2014 και που εξετάζεται στην παρούσα εργασία είναι η Οδηγία 2011/83/ΕΕ για τα δικαιώματα των καταναλωτών, που ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με την υπ’ αριθμ. Ζ1-891/30-8-2013 ΚΥΑ και η Οδηγία 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο, όπως αυτή ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το πδ 131/2003. Στόχος είναι η δημιουργία ενός νομικού πλαισίου μέσω του οποίου θα εξασφαλίζεται η δημιουργία μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς των καταναλωτών, επιτυγχάνοντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ ενός υψηλού για τον καταναλωτή επιπέδου προστασίας ίδιου σε όλα τα κ-μ της Ε.Ε. και μεταξύ της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Γι’ αυτό και εισάγονται νέοι αυστηρότεροι κανόνες στη λειτουργία του ηλεκτρονικού εμπορίου και στη σύναψη των εξ αποστάσεως καταρτιζόμενων συμβάσεων. Η εξ αποστάσεως εμπορία αγαθών και υπηρεσιών είναι μέρος του ευρύτερου εννοιολογικού και λειτουργικού πλαισίου της «εξ αποστάσεως εμπορίας», η οποία περιλαμβάνει και την από απόσταση εμπορία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Ως εξ αποστάσεως καταρτιζόμενη σύμβαση ορίζεται κάθε σύμβαση, που συνάπτεται μεταξύ ενός προμηθευτή κι ενός καταναλωτή στο πλαίσιο ενός οργανωμένου συστήματος εξ αποστάσεως πωλήσεων ή παροχής υπηρεσιών, χωρίς την ταυτόχρονη φυσική παρουσία των συμβαλλομένων μερών και με αποκλειστική χρήση ενός ή περισσοτέρων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως. Οι εν λόγω συμβάσεις είναι επίσης μέρος του ειδικού νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου του ηλεκτρονικού εμπορίου, όπως αυτό διεξάγεται με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογικών μέσων και ιδίως μέσω του Διαδικτύου. Ωστόσο, οι συμβάσεις αυτές εγείρουν πολλά νομικά ζητήματα, λόγω της ιδιαίτερης φύσης τους και λόγω της ειδικής προστασίας, της οποίας χρήζουν οι συμβαλλόμενοι καταναλωτές. Κι αυτό συμβαίνει, διότι οι τελευταίοι είναι το ασθενές μέρος της σύμβασης, ευρυσκόμενοι σε προφανή διαπραγματευτική μειονεξία απάνεντι στον εκάστοτε προμηθευτή, που καταρτίζει κατ’ απάγγελμα τέτοιες συμβάσεις στο πλαίσιο ενός οργανωμένο συστήματος. Πρόκειται λοιπόν για μια συμβατική σχέση, που χαρακτηρίζεται από έντονες ανισότητες. Εξ’ αυτού ακριβώς του λόγου, κρίθηκε αδήριτος η ανάγκη θέσπισης κανόνων αναγκαστικού δικαίου, έτσι ώστε να περιορισθούν τα όποια μειονεκτήματα και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη του καταναλωτικού κοινού στη νέα αυτή μορφή συμβάσεων. Για να πραγματοποιηθεί αυτό έπρεπε να δοθεί σε νομοθετικό επίπεδο ιδιαίτερη έμφαση στην επαρκή πληροφόρηση του συναλλασσόμενου καταναλωτή, στην εκτέλεση της σύμβασης από τον προμηθευτή μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, στη δυνατότητα υπαναχώρησης του καταναλωτή, στην απαγόρευση προείσπραξης του τιμήματος, όπως επίσης και στην απαγόρευση της χρήσης επιθετικών εμπορικών πρακτικών. Η εν λόγω εργασία φιλοδοξεί να παρουσιάσει με τον πιο ακριβή και σχετικά ευσύνοπτο τρόπο το καθεστώς, που διέπει σήμερα την Ε.Ε. και την Ελλάδα όσον αφορά τη σύναψη μιας εξ αποστάσεως καταρτιζόμενης σύμβασης, εστιάζοντας κυρίως στις υποχρεώσεις προσυμβατικής ενημέρωσης, που ο προμηθευτής έχει έναντι του καταναλωτή. Ενόψει όλων των ανωτέρω, το κυρίως νομοθετικό πλαίσιο, που εφαρμόζεται στην Ε.Ε και στην Ελλάδα από τις 13-6-2014 και που εξετάζεται στην παρούσα εργασία είναι η Οδηγία 2011/83/ΕΕ για τα δικαιώματα των καταναλωτών, που ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με την υπ’ αριθμ. Ζ1-891/30-8-2013 ΚΥΑ και η Οδηγία 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο, όπως αυτή ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το πδ 131/2003. Στόχος είναι η δημιουργία ενός νομικού πλαισίου μέσω του οποίου θα εξασφαλίζεται η δημιουργία μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς των καταναλωτών, επιτυγχάνοντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ ενός υψηλού για τον καταναλωτή επιπέδου προστασίας ίδιου σε όλα τα κ-μ της Ε.Ε. και μεταξύ της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Γι’ αυτό και εισάγονται νέοι αυστηρότεροι κανόνες στη λειτουργία του ηλεκτρονικού εμπορίου και στη σύναψη των εξ αποστάσεως καταρτιζόμενων συμβάσεων.