Αειφόρος ανάπτυξη: πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο ρόλος ενίσχυσης των ιδιωτικών επενδύσεων

Σε αυτή τη διατριβή, πραγματοποιήσαμε τρεις διαφορετικές μελέτες για να εξετάσουμε την υπόθεση ότι οι κρατικές ενισχύσεις έχουν θετική επίδραση στις επιχειρήσεις που τις λαμβάνουν. Ο πρωταρχικός στόχος να είναι αναλύσουμε τον αντίκτυπο των κρατικών ενισχύσεων στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και να παράσχουμε πληροφορίες για τη χάραξη πολιτικής βάσει στοιχείων. Η πρώτη μελέτη με τίτλο “Τι γνωρίζουμε μέχρι τώρα για τη διαδικασία και τον αντίκτυπο του ελληνικού Αναπτυξιακού νόμου; Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας” εξετάζει υφιστάμενες μελέτες για την απόδοση της πιο μακροχρόνιας πολιτικής κρατικών ενισχύσεων στην Ελλάδα, που ονομάζεται Αναπτυξιακός νόμος. Παρέχει μια ανάλυση της απόδοσής του όσον αφορά το σχεδιασμό πολιτικής, την εφαρμογή και τον αντίκτυπο, όπως τεκμηριώνεται σε πενήντα δύο υφιστάμενες ερευνητικές μελέτες. Το πιο σημαντικό εύρημα είναι ότι ο Αναπτυξιακός νόμος ενισχύει επενδύσεις που δεν ολοκληρώνονται ποτέ. Αυτό τα εύρημα μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι ο Αναπτυξιακός νόμος δεν έχει επιτύχει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, ιδίως όσον αφορά την υποστήριξη της ανάπτυξης βιομηχανιών έντασης τεχνολογίας και την αύξηση της κινητοποίησης κεφαλαίων σε μειονεκτούσες περιοχές.\r\nΗ δεύτερη μελέτη, με τίτλο “Ο αντίκτυπος των κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων: Συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας”, είναι μια συστηματική ανασκόπηση (systematic review) τριάντα πέντε μελετών που αξιολογούν τον αντίκτυπο των κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Οι μελέτες καλύπτουν 369.643 εταιρείες που συμμετέχουν σε προγράμματα κρατικών ενισχύσεων από το 1996 έως το 2015 σε δώδεκα κράτη μέλη της ΕΕ και χρησιμοποιούν τεχνικές αντιστοίχισης βαθμολογίας τάσης (propensity score matching) για τη διεξαγωγή αναλύσεων με τη μέθοδο του αντιπαραδείγματος (counterfactual impact evaluation). Τα ευρήματα των μελετών αποκάλυψαν μια μικτή εικόνα, με μόνο τις μισές από τις μελέτες να καταδεικνύουν θετική επίδραση των κρατικών ενισχύσεων στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων.\r\nΤέλος, η τρίτη μελέτη, με τίτλο “Αξιολόγηση επιπτώσεων των κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ στην Ελλάδα”, αναλύει τον αντίκτυπο του Αναπτυξιακού νόμου στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων βάσει δεδομένων που αντλήθηκαν κυρίως από το πληροφοριακό σύστημα κρατικών ενισχύσεων του Υπουργείου Οικονομίας. Το σύνολο των δεδομένων αποτελείται από 1.910 εταιρείες που υπέβαλαν αίτηση για κρατική ενίσχυση στο πλαίσιο του Αναπτυξιακού νόμου. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης δεν έδειξαν σαφή θετική επίδραση του Αναπτυξιακού νόμου στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, αλλά μάλλον το αντίθετο. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι είτε ο Αναπτυξιακός νόμος μπορεί να μην έχει επιτύχει τους επιδιωκόμενους στόχους του είτε ότι οι μηχανισμοί μέσω των οποίων οι κρατικές ενισχύσεις επηρεάζουν την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων είναι πιο περίπλοκοι από ό,τι αναμενόταν αρχικά.