Ο περιορισμός των εξωτερικών ανισορροπιών και η προσαρμογή του ισοζυγίου πληρωμών μετά τη διεθνή χρηματοοικονομική κρίση

Τα έτη 2008-2014 η παγκόσμια οικονομία βίωσε σημαντικές μακροοικονομικές ανισορροπίες, οι οποίες ανέδειξαν τις δυσμενείς επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης που άρχισε το 2008 και σοβαρές αποκλίσεις ανταγωνιστικότητας, οι οποίες απέτρεψαν την προσφυγή σε κοινά μέτρα νομισματικής πολιτικής. Διάφορες αλλαγές στη παγκόσμια οικονομία επέφεραν διεύρυνση των εξωτερικών θέσεων πολλών ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, ενώ παράλληλα οι πιέσεις στη συναλλαγματική διακύμανση και τα πολύ υψηλά συναλλαγματικά αποθέματα αποτελούν προβλήματα που ίσως και να αποτελέσουν τους σπόρους για φυτρώσει μια καινούργια κρίση. Στο πρώτο μέρος της εργασίας παρουσιάζεται το φαινόμενο των εξωτερικών ανισορροπιών, οι αιτίες πίσω από τις παγκόσμιες ανισορροπίες και η ανάδειξη της σημασίας της κεφαλαιουχικής πλευράς του Ισοζυγίου Πληρωμών, λόγω της χρηματιστικοποίησης της οικονομίας, της ελεύθερης κίνησης κεφαλαίων και του ελλιπούς εποπτικού πλαισίου στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στη συνέχεια, μέσα από τη περιγραφή των συναλλαγών που απεικονίζει το Ισοζύγιο Διεθνών Πληρωμών, προκρίνεται ο σημαίνων ρόλος του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών για την απεικόνιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Έτσι γίνεται αντιληπτό πώς μία χώρα με έλλειμμα στο ΙΤΣ της, «ζει και λειτουργεί» πέρα από τις δυνατότητές της και πώς αυτό αποτελεί ένδειξη έλλειψης ανταγωνιστικότητας, που δυνητικά επιφέρει μια σειρά από αρνητικές συνέπειες για την οικονομία μιας χώρας. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας γίνεται μια απόπειρα να εξαχθούν συμπεράσματα για τα ελλείμματα και τις αρνητικές τους συνέπειες στην οικονομία, για το πρόβλημα της διόγκωσης του χρέους αλλά και για τους τρόπους εξισορρόπησης του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών. Παρουσιάζονται οι τρόποι κυβερνητικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση των ελλειμμάτων στο ΙΤΣ, μέσα από παρεμβάσεις σε θεσμούς, δημοσιονομική και νομισματική πολιτική. Επίσης, επιχειρείται μια περιγραφή των εξωτερικών ανισορροπιών των μεγαλύτερων (βάσει ποσοστού ΑΕΠ) ελλειμματικών οικονομιών αλλά και των μεγαλύτερων πλεονασματικών οικονομιών κατά το έτος έναρξης της κρίσης. Κατατίθενται αναλυτικά οικονομικά στοιχεία των μεγαλύτερων ελλειμματικών και πλεονασματικών οικονομιών για τον εθνικό λογαριασμό, τα οικονομικά γενικής κυβέρνησης και το Ισοζύγιο Πληρωμών. Σε δεύτερο επίπεδο, εξετάζονται τα προβλήματα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών των υπό εξέταση οικονομιών, για την εξαγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά τη δημοσιονομική προσαρμογή των χωρών αυτών την πενταετία 2008-2014. Στο τελευταίο μέρος της εργασίας γίνεται αναφορά στις εξελίξεις στη διεθνή συνεργασία για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των ανισορροπιών. Σχετικές πρωτοβουλίες έχουν ξεχωρίσει από την ομάδα των G20 αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο, στα πλαίσια της ευρωζώνης, για τη πρόβλεψη και τον ελέγχο τέτοιων μεγάλων ανισορροπιών.