Ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ηλεκτρονικών επικοινωνιών : βαθμός απελευθέρωσης, ρόλος ρυθμιστικών αρχών, συγκριτική ανάλυση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο

Η ενεργειακή αγορά και η αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών αποτελούν τις σημαντικότερες παραμέτρους της οικονομικής δραστηριότητας αλλά και της κοινωνικής ζωής όλων των χωρών του κόσμου. Ο όρος απελευθέρωση αναφέρεται στη διαδικασία κατά την οποία οι κυβερνήσεις καταργούν περιορισμούς από την αγορά με σκοπό να ενθαρρύνουν την αποτελεσματικότερη λειτουργία της. Με βάση το σκεπτικό ότι λιγότεροι περιορισμοί θα οδηγήσουν σε αυξημένο επίπεδο ανταγωνιστικότητας και κατά συνέπεια σε υψηλότερα επίπεδα παραγωγής και αποτελεσματικότητας ενώ ταυτόχρονα αναμένεται να επιφέρουν και χαμηλότερα επίπεδα τιμών για τους καταναλωτές. Η απελευθέρωση της αγοράς των τηλεπικοινωνιών παρακίνησε και την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά τον τομεακό, τεχνικό και αποσπασματικό χαρακτήρα των αγορών αυτών, οι αντιστοιχούντες κανόνες υπερβαίνουν ιστορικά την αυτονομία των εννόμων τάξεων και συνθέτουν ένα ρυθμιστικό ius commune με υπερεθνική, πανευρωπαϊκή και ενδεχομένως παγκόσμια εμβέλεια. Προς τούτο η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθώντας τη βασική της πολιτική για ελεύθερη αγορά υιοθέτησε τομεακές ρυθμίσεις υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη να απελευθερώσουν έως ένα κατώτατο όριο τις αγορές τους. Ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές και διεθνείς εξελίξεις η Ελλάδα υιοθετεί και η ίδια σταδιακά ρυθμίσεις προς την ίδια κατεύθυνση. Ωστόσο η απελευθέρωση συνάντησε από την αρχή πλήθος εμποδίων που την αναχαιτίζουν μέχρι σήμερα και ιδίως σήμερα που εξετάζουμε δύο ευαίσθητες αγορές σε μία ευαίσθητη περίοδο. Η παρούσα εργασία έχει σκοπό να μελετήσει τη διαδικασία της απελευθέρωσης των δύο αγορών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, να παρουσιάσει τις βασικές έννοιες που συνθέτουν την παρούσα, να περιγράψει την εξέλιξη της διαδικασίας σε νομοθετικό επίπεδο και να διερευνήσει τις νομικές επιπτώσεις της απελευθέρωσης στην εκάστοτε αγορά. Το πρώτο κεφάλαιο αποτελεί την εισαγωγή στην ηλεκτρική ενέργεια και τις ηλεκτρονικές σαν αγαθό και αναλύονται τα κοινά και ειδικά χαρακτηριστικά τους, οι μορφές της αγοράς όπως το μονοπώλιο, περιγράφεται δε η έννοια απελευθέρωση. Στο δεύτερο κεφάλαιο, αναλύεται η νομοθετική πορεία της απελευθέρωσης σε επίπεδο ευρωπαϊκής ένωσης και σε εθνικό επίπεδο στις δύο αγορές. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι ρυθμιστικές αρχές, περιγράφεται ο ρόλος της εκάστοτε ρυθμιστικής αρχής, οι αρμοδιότητες και η συμβολή στη ρύθμιση. Στο τελευταίο κεφάλαιο μελετώνται τα πορίσματα ως προς την απελευθέρωση στις εξεταζόμενες αγορές.