«Η απαγόρευση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος στο συνταγματικό και αστικό δίκαιο»

Το αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η απαγόρευση της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος στο συνταγματικό και αστικό δίκαιο, η οποία θεμελιώνεται στο άρθρο 25§3 και το άρθρο 281 ΑΚ αντίστοιχα. Στο δεύτερο κεφάλαιο του εγχειρήματος αναπτύσσεται η καταχρηστική άσκηση δικαιώματος στο συνταγματικό δίκαιο, υπό το πρίσμα της γενικής απαγόρευσης που εισηγείται ο συνταγματικός νομοθέτης. Ο χαρακτηρισμός του άρθρου 25§3 του Συντάγματος ως «ατελής» διάταξη, η μη πρόβλεψη κυρώσεων και η εννοιολογική ευρύτητα του, προκάλεσε τη διατύπωση διαφορετικών ακαδημαϊκών απόψεων και δικαστικών αποφάσεων. Ο ατομισμός του δικαιώματος υπό τη συνταγματική επίβλεψη οδήγησε στην αναφορά και ανάλυση ορισμένων ατομικών δικαιωμάτων, ήτοι της απεργίας, της ελευθεροτυπίας και του «συνέρχεσθαι», όπως αυτά αντιμετωπίζονται νομολογιακά από τα δικαστήρια της χώρας. Το τρίτο κεφάλαιο της παρούσας πραγματεύεται το θέμα της κατάχρησης δικαιώματος υπό το ιδιωτικό δίκαιο και συγκεκριμένα από το Αστικό Δίκαιο. Το άρθρο 281 ΑΚ διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ερμηνευτική προσπάθεια κατανόησης της έννοιας της κατάχρησης και τους λόγους που την καθιστούν απαγορευμένη, ως ηθικά και κοινωνικά αποδοκιμαστέα συμπεριφορά. Επιπροσθέτως, με την αρωγή της πλούσιας νομολογίας, απαριθμείται μια σειρά περιπτωσιολογίας στους κλάδους δικαίου, που αποδεικνύει τη διαφορετική εννοιολογική μορφή της κατάχρησης, κυρίως ως αποδυνάμωση δικαιώματος ή αντιφατική συμπεριφορά ή κακόβουλη συμπεριφορά. Στο τέταρτο κεφάλαιο αναλύεται η παράλληλη εφαρμογή και των δυο νομικών διατάξεων κυρίως σε δικαιώματα που αφορούν τις ιδιωτικές σχέσεις των μερών. Στην ερμηνευτική ζυγό τίθενται από τη μια η υπεροχή του Συντάγματος ως θεμελιώδους νόμου και από την άλλη η ενότητα του δικαίου που επιτρέπει την αλληλεπίδραση δικαίου. Ίσως τελικά, η κατάχρηση ακολουθεί την άποψη ότι το δίκαιο είναι ένα ανακυκλούμενο σύστημα κανόνων που αυτοδιορθώνεται.