Από τα κινήματα στην κυβέρνηση: μετασχηματισμοί στον πολιτικό λόγο του ΣΥΡΙΖΑ στην πορεία του προς την κυβερνητική εξουσία

Ο ΣΥΡΙΖΑ για περισσότερο από μια δεκαετία αποτέλεσε σταθερό σύμμαχο των κοινωνικών κινημάτων και μέσα από τη δράση του και τις ερμηνευτικές του πλαισιώσεις διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στην ενδυνάμωση της κοινωνικής διαμαρτυρίας. Ο αντισυστημικός πολιτικός λόγος του κόμματος και το ριζοσπαστικό του πρόγραμμα, αποτέλεσαν κατά την περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης και των προγραμμάτων λιτότητας το εφαλτήριο για μιας μεγάλης έκτασης ανατροπή των συσχετισμών, συνταράσσοντας το πολιτικό σύστημα και τις κοινωνικές και πολιτικές ελίτ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έγινε ο κύριος πολιτικός εκφραστής των κοινωνικών αιτημάτων για δημοκρατία και δικαιοσύνη, κατορθώνοντας να αναδειχθεί σε κυβέρνηση με στόχο την ανατροπή της λιτότητας και των Μνημονίων. Η σύντομη αυτή πορεία έκλεισε με την ανατροπή του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος του Ιουλίου του 2015 και την οριστική υπαγωγή του ΣΥΡΙΖΑ στο δόγμα της ΤΙΝΑ μέσα από την ψήφιση και την εφαρμογή του τρίτου κατά σειρά Μνημονίου. Η πορεία που διάνυσε ο ΣΥΡΙΖΑ από κόμμα των κινημάτων σε ένα ακόμα συστημικό κόμμα δεν αποτέλεσε ούτε ευθύγραμμη, αλλά ούτε και νομοτελειακή διαδικασία. Ακόμη περισσότερο, η μεταστροφή του Ιουλίου δεν αποτέλεσε στιγμιαίο γεγονός, αλλά προϊόν ευρύτερων μετασχηματισμών που διαδραματίστηκαν καθ’ όλη την περίοδο από την ανάδειξη του κόμματος σε αξιωματική αντιπολίτευση μέχρι την κατάκτηση της κυβερνητικής εξουσίας. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η ανάδειξη και ανάλυση του πολιτικού λόγου του ΣΥΡΙΖΑ, τόσο μέσα από τα επίσημα κείμενά του, όσο και μέσα από κείμενα των συνιστωσών και των στελεχών του, που φανερώνουν τους μετασχηματισμούς που συντελέστηκαν. Επισημαίνονται, επομένως, θέσεις, αντιφάσεις και μετατοπίσεις στην πολιτική πρόσληψη του ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με τα ζητήματα της κρίσης, του κράτους και της εξουσίας. Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύονται αξιακές πλαισιώσεις και ερμηνευτικά σχήματα που τροποποίησαν αρνητικά τους όρους του κοινωνικού και πολιτικού ανταγωνισμού, τις κοινωνικές εκπροσωπήσεις και την κοινωνική διαμαρτυρία. Διακρίνονται, έτσι, τομές που συντελέστηκαν στην πορεία του κόμματος από την υπόσχεση για την ανατροπή της λιτότητας προς την σταδιακή ενσωμάτωση και την καρτελοποίησή του.