Εμπεριείχε στοιχεία λαϊκισμού η ρητορική της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης στην συζήτηση της Ολομέλειας της Βουλής την 27η Ιουνίου 2015 για τη διεξαγωγή Δημοψηφίσματος;

Στην παρούσα εργασία επιχειρείται να διερευνηθεί η σχέση του λαϊκισμού στην σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία με την επιλογή για διεξαγωγή ή μη άμεσων μορφών νομοθέτησης, όπως είναι τα δημοψηφίσματα. Στο πλαίσιο αυτό μελετήθηκε η περίπτωση του Ελληνικού δημοψηφίσματος το 2015 και πιο συγκεκριμένα, ο βαθμός λαϊκισμού που εμπεριείχε η ρητορική των βουλευτών κυβέρνησης και αντιπολίτευσης στην σχετική συζήτηση της Ολομέλειας της Βουλής. Για την ποσοτικοποίηση του βαθμού λαϊκισμού, επελέγη ένα ανεξάρτητο της υποκειμενικής κρίσης της συγγραφέα εργαλείο διαλογής των σημείων της τοποθέτησης των βουλευτών των κοινοβουλευτικών κομμάτων που περιείχαν λαϊκίστικα στοιχεία, η κλίμακα μέτρησης λαϊκίστικων τάσεων που προτάθηκε από τους Van Hauwaert και συν. (2018). Μετά τον προσδιορισμό των σημείων αυτών, πραγματοποιήθηκε η ποσοτικοποίηση του βαθμού/ της έκτασης του λαϊκισμού που εμπεριείχαν οι ομιλίες των βουλευτών (δείκτης λαϊκισμού, ΔΛ) και η κατηγοριοποίησή τους ανάλογα με το εάν εναντιώθηκαν στην ιδέα διενέργειας δημοψηφίσματος ή όχι. Τέλος, προσδιορίστηκε o μέσος όρος και η αντίστοιχη τυπική απόκλιση του ΔΛ ανά ομάδα, και προσδιορίστηκε η στατιστική σημαντικότητα της διαφοράς του ΔΛ μεταξύ των ομάδων με τη χρήση t-test ανεξάρτητων δειγμάτων. Από τη μελέτη των επίσημων πρακτικών της Ολομέλειας της Βουλής της 27ης Ιουνίου 2015, διαπιστώθηκε ότι 33 βουλευτές έλαβαν το λόγο και επιχειρηματολόγησαν επί της πρότασης της Κυβέρνησης για διενέργεια δημοψηφίσματος, ενώ απομονώθηκαν συνολικά 286 σημεία του λόγου των βουλευτών, τα οποία εμπεριείχαν εννοιολογικά ανάλογα τουλάχιστον ενός εκ των 8 πεδίων λαϊκισμού της Κλίμακας Van Hauwaert, τα οποία αναπαρήχθησαν συνολικά 556 φορές. Ο μέσος όρος του ΔΛ των βουλευτών, συνολικά, ανήλθε στο 0,80. 14 βουλευτές είχαν ΔΛ μεγαλύτερο από το συνολικό μέσο όρο, ενώ οι υπόλοιποι 19 μικρότερο. Η μεγαλύτερη τιμή που έλαβε ο ΔΛ σε βουλευτή ήταν 2,45 και ο μικρότερος 0. Ο μέσος όρος του ΔΛ των βουλευτών που υποστήριξε την ιδέα διενέργειας δημοψηφίσματος είναι υπερτετραπλάσιος των βουλευτών που εναντιώθηκε στην προοπτική διενέργειας δημοψηφίσματος [Welch’s t-test, t(28.1) = 6.44, p less than 0.001 • Student’s t-test, t(31) = 4.48, p less than 0.001]. Ο μέσος όρος του ΔΛ των βουλευτών που προέρχονταν από τις κοινοβουλευτικές ομάδες της ΧΑ, του ΚΚΕ, των ΑΝΕΛ και του ΣΥΡΙΖΑ είναι υψηλότερη του συνολικού μέσου όρου του ΔΛ, ενώ o αντίστοιχος των βουλευτών που προέρχονταν από τις κοινοβουλευτικές ομάδες της ΝΔ, του ΠΟΤΑΜΙΟΥ και του ΠΑΣΟΚ είναι χαμηλότερη. Ο ΔΛ ανά κόμμα, φαίνεται να αυξάνεται όσο μετακινούμαστε από το κέντρο προς τα άκρα του πολιτικού φάσματος (στον παραδοσιακό άξονα αριστερά - δεξιά). Η συσχέτιση που παρατηρήθηκε μεταξύ της πρόκρισης της ιδέας του δημοψηφίσματος και των συγκριτικά αυξημένων ποπουλιστικών στοιχείων στον πολιτικό λόγο των αντίστοιχων βουλευτών μπορεί να σημαίνει είτε ότι η διαδικασία προώθησης δημοψηφισμάτων διευκολύνει την είσοδο ποπουλιστικών στοιχείων στον πολιτικό λόγο εκείνων που τις προωθούν είτε, ανάποδα, ότι ποπουλιστές πολιτικοί είναι πιο δεκτικοί στη λύση αμεσοδημοκρατικών εργαλείων όπως τα δημοψηφίσματα, είτε τελικά ως ένα βαθμό να ισχύουν και οι δύο παραπάνω εκδοχές. Χρειάζεται περεταίρω έρευνα, προκειμένου να αποσαφηνιστεί το είδος της σχέσης μεταξύ ποπουλισμού και δημοψηφισμάτων.