Επιτήρηση και ποινική καταστολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε σχέση με την ελληνική δικαιοταξία

Στην παρούσα μελέτη γίνεται μία απόπειρα σκιαγράφησης των εξελίξεων στο χώρο του ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου, στον ευαίσθητο τομέα της αντεγκληματικής πολιτικής που ευρύνεται ολοένα εγείροντας έντονο προβληματισμό σε όσους διακονούν τις εθνικές δικαιοταξίες. Προηγείται η σκιαγράφηση των πηγών του νομικού μας πολιτισμού όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, με άξονα αναφοράς τη διαπλοκή του εθνικού δικαίου, με κεντρικό πυλώνα το Σύνταγμα, με τα σχετικά ευρωπαϊκά νομοθετήματα. Ακολουθεί, στο δεύτερο μέρος, μία κατά το δυνατό κατατοπιστική θεώρηση για τις τάσεις της αντεγκληματικής πολιτικής στη χώρα μας αλλά και διεθνώς (προπάντων δε στα Δυτικά συστήματα απονομής ποινικής δικαιοσύνης), ιδίως όσον αφορά τους διάφορους κινδύνους που αναφύονται στην πράξη από πολιτικές για την πρόληψη και την καταστολή του εγκλήματος. Κίνδυνοι που συνυφαίνονται με ένα φλέγον ζήτημα, για τις εθνικές και υπερεθνικές δικαιοταξίες, ισορρόπησης μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας, ιδίως στην εποχή μας με την έξαρση των νέων τεχνολογιών και τις πολλαπλές δυνατότητες που απορρέουν από τη διόγκωση της (οικονομικής κυρίως) παγκοσμιοποίησης, όπου φαίνεται σαφώς να υπερέχει και να υπηρετείται η ασφάλεια, σε βάρος πολλές φορές ατομικών ελευθεριών. Με αυτή την έννοια, η ανάλυση που ακολουθεί στο τρίτο μέρος επικεντρώνει, παραδειγματικά, σε έναν ιδιαιτέρως ευαίσθητο τομέα, αυτόν του κοινωνικού ελέγχου μέσα από πολιτικές ποινικής καταστολής στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλώντας σε αναστοχασμό για τη δυναμική των σχετικών εξελίξεων στο μέλλον μιας ΕΕ που ταλανίζεται σφοδρά από τον δημοσιονομικό, ιδίως, εκτροχιασμό πολλών κρατών μελών της. Θα δούμε, ειδικότερα, τη λειτουργία του ποινικού δικαίου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας (1.12.2009) και προβλήματα που εγείρονται από τη νέα αυτή δικαιοπαραγωγική πολιτική που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη. Ο διαμορφούμενος χώρος ενός «ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου» εγείρει προβληματισμούς για το μέλλον μας -ας θεωρηθεί αυτή η μελέτη μικρή συμβολή στην κατανόηση του πολυδαίδαλου αυτού φαινομένου.