Χωρικές αναπαραστάσεις και χωρικά φαντασιακά ως παράγοντες της αγοράς ακινήτων

Η επένδυση σε ακίνητη περιουσία χαρακτηρίζεται, διαχρονικά, ως μια επένδυση με ασφαλή και σταθερή απόδοση κεφαλαίου. Η υψηλή κοινωνικό-οικονομική αξία της γης, έχει δημιουργήσει από νομικές διαφορές μεταξύ ανθρώπων, μέχρι και διακρατικές εντάσεις ή πολέμους. Οι κατασκευές του φαντασιακού: έθιμα, γλώσσες, γραφή, μόδα, συστήματα ηθικής, αισθητικής, οικονομικά συστήματα, πολιτικές ιδεολογίες, θρησκείες, καλές τέχνες, αρχιτεκτονική, μουσική, τεχνολογία, επιστήμες, αποτελούν αποκλειστικό χαρακτηριστικό του Homo Sapiens, του σύγχρονου ανθρώπου. Σε όλη τους την ιστορία οι πόλεις συλλαμβάνονταν, σχεδιάζονταν και νοηματοδοτούνταν από την ανθρώπινη φαντασία. Τα διάφορα χωρικά φαντασιακά μορφοποιούνται μέσα από εικόνες και κοινωνικό-πολίτικες πρακτικές, διαχέονται μέσα από την ποπ κουλτούρα, με αποτέλεσμα να δημιουργούν ισχυρές αναπαραστάσεις που εντυπώνονται στη συλλογική συνείδηση, κατασκευάζοντας την κοινωνική πραγματικότητα. Οι πόλεις ως ένα έντονο φαινόμενο κατά τον 19ου αιώνα διέγειραν το κοινωνικό φαντασιακό των συγχρόνων κατοίκων τους. Η αστικοποίηση προκάλεσε την ανασύνθεση των κέντρων εξουσίας, των κοινωνικών ιεραρχιών, των τρόπων διαβίωσης, των σχέσεων ανάμεσα στις κοινωνικές ομάδες. Για κάποιους η πόλη αντιπροσώπευε την ελπίδαγια έναν πιο πολιτισμένο κόσμο, ενώ κάποιοι άλλοι τις χαρακτήρισαν τερατώδεις. Το κοινωνικό φαντασιακό είναι ένα σύνολο αξίων, θεσμών και συμβόλων που μοιράζεται ένα κοινωνικό σύνολο και μεσώ τον οποίων φαντάζονται τον κόσμο τους. Αυτοί οι τρόποι αντίληψης αποτελούν αντανακλαστικές παραμέτρους μέσω των οποίων οι άνθρωποι φαντάζονται και δίνουν νόημα στην κοινωνική τους ύπαρξη. Το συλλογικό κοινωνικό φαντασιακό μιας ομάδας ανθρώπων οδηγεί στην δημιουργία, εσωτερίκευση και αναπαραγωγή νορμών, συμπεριφορών και αντανακλαστικών. Έτσι παράγεται ομοιογένεια, ευταξία και ένα κοινό αξιολογικό πλαίσιο με αποτέλεσμα την κατασκευή διαφόρων συσσωματώσεων και χωρικών φαντασιακών. Τα χωρικά φαντασιακά είναι η δεδομένη, συλλογική κατανόηση των κοινωνικό-χωρικών σχέσεων που παράγεται απο, και ταυτόχρονα νοηματοδοτεί, τις συλλογικές κοινωνικό-χωρικές πρακτικές. Παράγονται μέσα από πολιτικούς αγώνες σε σχέση με αντιλήψεις, πεποιθήσεις, ιδεολογίες και βιωματικές εμπειρίες του χώρου. Κυκλοφορούν και αναπαράγονται μέσω εικόνων, αφηγήσεων, κειμένων, δεδομένων, αλγορίθμων και αναπαραστάσεων. Πολλοί οικονομολόγοι, φιλόσοφοι, κοινωνιολόγοι, αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι έχουν οραματιστεί έναν αλλιώτικο κόσμο. Τα χωρικά φαντασιακά παράγουν και νομιμοποιούν πολεοδομικές πρακτικές που υλοποιούνται και αμφίδρομα αναπαράγονται από αυτές τις πρακτικές. Τα εργαλεία του πολεοδομικού σχεδιασμού: χάρτες, εικόνες, διαγράμματα, σχέδια, νομοθεσίες, τεχνικές εκθέσεις κλπ δεν αναπαριστούν απλώς το μέλλον του χώρου και των χωρικών σχέσεων. Τα πολεοδομικά εργαλεία παράγουν, στο παρόν, τα χωρικά φαντασιακά του μέλλοντος των πόλεων με αποτέλεσμα τελικά να υλοποιούνται. Λόγω της οικονομικής παγκοσμιοποίησης οι πόλεις πλέον είναι αναγκασμένες να συναγωνίζονται μεταξύ τους ώστε να είναι σε θέση να προσελκύσουν καινούρια κεφάλαια. Με αποτέλεσμα να εμφανίζονται νέοι τύποι αναπλάσεων που στηρίζονται στην ανάπτυξη νέων χώρων, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται το φαινόμενο του «εξευγενισμού» (gentrification). Με τη διαδικασία του «city branding» αναπτύσσονται πολιτικές για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία μοναδικής ταυτότητας. Κτίρια και αστικές περιοχές αποκτούν εμβληματική εικόνα και μετατρέπονται στο σήμα κατατεθέν της πόλης ενώ η χρήση του «hard-branding» και της «θεαματικής αρχιτεκτονικής» δημιουργούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την προσέλκυση των δυνητικών επενδύσεων και των επαναπροσδιορισμό του τόπου ή της πόλης στον παγκόσμιο χάρτη. Η επένδυση σε εμβληματικές κατασκευές και η δημιουργία νέων τοπόσημων (landmarks) αποτελεί ένα εργαλείο προώθησης της ταυτότητας, που χρησιμοποιείται τόσο από δημόσιους, όσο και από ιδιωτικούς επενδυτές. Άλλα εργαλεία αποτελούν τα Παγκόσμια μεγάλα Γεγονότα (Mega Events)που δημιουργούν πρωτοποριακά, μεγάλης κλίμακας έργα που κατέχουν σημαίνον και καταλυτικό ρόλο στην αστική αναγέννηση με σκοπό την προσέλκυση επιπλέον επενδύσεων.