Η προοπτική διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων

Το αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η προοπτική διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, την Σερβία, την Βοσνία Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, το Κοσσυφοπέδιο, την Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία και οι επιπτώσεις της για την ΕΕ, για τις ίδιες τις χώρες, για τα κράτη-μέλη και για την Ελλάδα. Η μεθοδολογία της εργασίας βασίζεται αφενός σε δευτερογενή έρευνα, δηλαδή σε μελέτη, ανάλυση, κριτική και συνδυαστική παρουσίαση θέσεων κυρίως από ελληνική επιστημονική βιβλιογραφία και δευτερευόντως αγγλόφωνη από συγγραφείς προερχόμενους από τα Βαλκάνια, καθώς επίσης και επιστημονικά άρθρα δημοσιευμένα κυρίως από το Κέντρο Μελετών Νοτιοανατολικής Ευρώπης του Πανεπιστημίου του Γκρατς. Αφετέρου βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα, συγκεκριμένα συνδυαστική ανάλυση αρχειακού υλικού προερχομένου ιδίως από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Αναφορές της Επιτροπής, Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ιστοσελίδες της ΕΕ κ.α.) καθώς επίσης νομοθεσία, (Κανονισμοί) και στατιστικά δεδομένα. Στόχος της εργασίας είναι να παρουσιάσει και να αναλύσει την εικοσαετή πορεία της σταδιακής προσέγγισης των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, με τις αξίες και τις δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, καθώς και τη σημασία της ένταξης των παραπάνω κρατών στην ΕΕ για την ασφάλεια, τη σταθερότητα, τη Δημοκρατία και την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, όχι μόνο της συγκεκριμένης περιοχής, αλλά και για την Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικότερα. Αρχικά, αναφέρονται οι νομικές και πολιτικές προϋποθέσεις για την ένταξη κράτους στην ΕΕ, καθώς και ειδικές προϋποθέσεις που ισχύουν για τα Δυτικά Βαλκάνια. Περιγράφονται συνοπτικά οι επτά διευρύνσεις που οδήγησαν από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα των έξι ιδρυτικών κρατών-μελών το 1957, στην σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση των εικοσιεπτά χωρών. Επακολουθεί αποτίμηση της μεγάλης διεύρυνσης του 2004 των δέκα κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τριών που ακολούθησαν, καθώς και γενικότερα συμπεράσματα από την συνολική πορεία των διευρύνσεων. Σε γενικές γραμμές περιγράφονται βασικά στοιχεία από την Ιστορία, την Γεωγραφία, την πολιτική κατάσταση και την οικονομία των έξι υπό ένταξη χωρών. Τι όφελος έχει η ΕΕ, από την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων. Πέραν από οικονομικούς λόγους, η ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων θα ενίσχυε την ασφάλεια και σταθερότητα, το κράτος Δικαίου και την Δημοκρατία, σε μία ασταθή περιοχή με παρελθόν εμπόλεμων συγκρούσεων. . Ποια είναι η Πολιτική της ΕΕ απέναντι στα Δυτικά Βαλκάνια; Μέσω της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, καθώς και σχετικών χρηματοδοτικών εργαλείων στήριξης της Διαδικασίας, προωθήθηκαν μεταρρυθμίσεις σε πολλούς τομείς. Μέσω στρατιωτικών ειρηνευτικών επιχειρήσεων και αστυνομικών αποστολών στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ και ΚΠΑΑ, η ΕΕ οδήγησε σε σταθεροποίηση την περιοχή. Με την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας σε διαφόρους τομείς, καθώς και την ίδρυση της νέας Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (CEFTA) και του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας, καθιερώθηκε ο διάλογος και η συνεργασία μεταξύ των κρατών της περιοχής. Μετά την στασιμότητα της περιόδου 2013-2017, η νέα Στρατηγική της Επιτροπής για την διεύρυνση και οι έξι εμβληματικές πρωτοβουλίες το 2018, διαγράφουν θετικές προοπτικές για την Σερβία και το Μαυροβουνίου για πιθανή ένταξη το 2025, ενδεχομένως και της Βόρειας Μακεδονίας και της Αλβανίας μετά την απόφαση για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η Ελλάδα έχει ιδιαίτερη συμβολή της στην προοπτική ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. καθώς το όφελος για τη χώρα, από πολιτικής και οικονομικής πλευράς, είναι μεγαλύτερο από το κόστος Συμπερασματικά, προκύπτει ότι κατά την τελευταία εικοσαετία μέσω της συνδρομής της ΕΕ, αυξήθηκε το ΑΕΠ και βελτιώθηκε το βιοτικό επίπεδο και οι οικονομικοί δείκτες σε όλα τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων. Οι μεταρρυθμίσεις γενικά έχουν προχωρήσει με βραδείς ρυθμούς. Ωστόσο, παρατηρείται στασιμότητα στην επίλυση εθνοτικών ζητημάτων, στην προώθηση του κράτους δικαίου και στην πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος. Πιθανότητες για ένταξη έχει το Μαυροβούνιο και η Σερβία στο βαθμό που αποδεχτεί το καθεστώς του Κοσόβου, ενώ για την Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία το θέμα μένει ανοικτό.