Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι στρατηγικές επιδιώξεις της Ελλάδας έναντι της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της ΕΕ
Καστανίδης, Χαράλαμπος Η.
2023
Η εξωτερική πολιτική των σύγχρονων κρατών, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί και επηρεαστεί από κουλτούρες, ρεύματα, συμμαχίες και ιδεολογίες, αποτελεί ένα ιδιαίτερο «πεδίο ασκήσεων», ένας ιδιότυπος «στίβος εμποδίων. Αυτό το διεθνές πεδίο διεθνών σχέσεων, θα μπορούσαμε να το φανταστούμε, όπως είναι μία αρένα, ένα ρινγκ της πυγμαχίας, τα οποία έχουν οριοθετημένο χώρο στο οποίο λαμβάνουν χώρα οι αγώνες, έτσι και τα όρια και σύνορα των κρατών είναι ξεκάθαρα και διακριτά από όλους. Όμως ένα κράτος, όταν ανταγωνίζεται για την επίτευξη των στόχων του στη διεθνή πολιτική σκηνή, γνωρίζει ότι αυτό είναι ιδιαιτέρως απαιτητικό και πολυεπίπεδο σε όλους τους τομείς, ήπιας και σκληρής ισχύος. Η περίπτωση της ένοπλης σύγκρουσης στην Ουκρανία, αποτελεί μία απροσδόκητη έκπληξη στην παρούσα χρονική περίοδο. Οι διάφορες θεωρίες διεθνών σχέσεων, προσπαθούν να ερμηνεύσουν τις συμπεριφορές των κρατών, λαμβάνοντάς τα υπόψη ως ορθολογικούς δρώντες του διεθνούς συστήματος και να προβλέψουν μελλοντικές επερχόμενες, απορρέουσες ή επιβαλλόμενες πολιτικές σκοπιμότητες, εξωτερικές πολιτικές και δραστηριότητες κυβερνήσεων, οι οποίες επενεργώντας άμεσα ή έμμεσα έναντι των διεθνών δρώντων, στο παγκόσμιο μωσαϊκό των διεθνών σχέσεων, θα επιτύχουν στρατηγικούς στόχους. Οι στρατηγικές επιδιώξεις, οι οποίες δύνανται να είναι υλικές ή άυλες, να έχουν «ορατή ή αόρατη» μορφή (δηλαδή να έχουν ή όχι, διακηρυχτεί ξεκάθαρα από την πολιτική κυβέρνηση), αφορούν στην επίτευξη πολιτικών αντικειμενικών σκοπών, εθνικών συμφερόντων, επιθυμητής τελικής κατάστασης, η οποία θα βελτιώσει σε σχέση με πριν και με συσχετισμούς ισχύος, το οποίο είναι και το ζητούμενο, έναντι των άλλων ανταγωνιστών στην περιοχή. Το διεθνές σύστημα, μπορεί να είναι άναρχο και συγκρουσιακό, αλλά παράλληλα αποτελεί και μοναδικό πεδίο ευκαιριών. Έτσι αποτελεί για την Ελλάδα μοναδική ευκαιρία την παρούσα χρονική περίοδο για την προώθηση, ανάδειξη και προάσπιση εθνικών θέσεων και συμφερόντων, έναντι των τουρκικών αναθεωρητικών θέσεων για αλλαγή του status quo στην περιοχή, την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και την παραβίαση κανόνων διεθνούς δικαίου και συνθηκών. Η ανάδειξη των «παράθυρων ευκαιρίας» για την επίτευξη των εθνικών συμφερόντων, κυρίως από τα άλλα κράτη τα οποία διατηρούν την πρωτοκαθεδρία της παγκόσμιας ισχύος και ως εκ τούτου έχουν την δυνατότητα και την κρίση όπως και θέληση, έγκειται στο ότι όταν το επιθυμούν και πιστεύουν ότι αυτό προάγει τα δικά τους μεγαλύτερης κλίμακας συμφέροντα, μπορούν να στηρίξουν αναλόγως (πολιτικά, διπλωματικά οικονομικά, στρατιωτικά) το ενδιαφερόμενο κράτος ή οργανισμό. Επιπλέον η χώρα μας, διατηρεί το προνόμιο να αποτελεί μέλος πολλών οργανισμών σε διεθνές επίπεδο και με μεγάλο κύρος (όπως π,χ ΝΑΤΟ και ΕΕ), μέσω των οποίων, διασφαλίζοντας το «μικροκλίμα» ασφάλειας, συνεργασίας και σταθερότητας στην περιοχή έναντι των γειτόνων της, της παρέχει το δυναμικό πλεονέκτημα να αποτελέσει ένα δυναμικό καταλυτικό παράγοντα για τις στρατηγικές τις επιδιώξεις. Στις πολιτικές αυτές διαφαίνεται μία διαφορά δυναμικού για τα προσδοκώμενα οφέλη και στόχους από τους προς εξέταση δρώντες, λαμβανομένων υπόψη τον παγκόσμιο καταμερισμό ισχύος και τον πρωταγωνιστικό ρόλο των Η.Π.Α και τις προκλήσεις - δυσχέρειες τις οποίες αντιμετωπίζει η ΕΕ στην πορεία προς την ουσιαστική ολοκλήρωσή της. Υπό αυτό το καθεστώς δεν παραγνωρίζεται το στενό πεδίο δράσεων έναντι της Ρωσίας το οποίο περιορίζει τις στρατηγικές επιδιώξεις της χώρας μας απέναντι της. Τελικά, η Ελλάδα, λόγω και της γεωστρατηγικής της θέσης, παρά την πρόσφατη οικονομική κρίση και τους τεθέντες οικονομικές δεσμεύσεις από τους εξωτερικούς οικονομικούς παράγοντες στην οικονομία, δρα συνεργατικά με άλλα κράτη, σεβόμενη το διεθνές δίκαιο και νομιμότητα, ως κράτος τού δυτικού κόσμου. Αντιλαμβάνεται και διαγνώσκει το διεθνές περιβάλλον, έχοντας εντοπίσει τις ευκαιρίες και μετριάσει και ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους που ελλοχεύουν, διαμορφώνει το κατάλληλο πλαίσιο, εσωτερικής αποδοχής και διεθνούς νομιμοποίησης, διαμέσου της κατάλληλης σύζευξης των αναλογούντων ειδικών εθνικών εργαλείων - μέσων και θέτει στρατηγικές επιδιώξεις έναντι της Ρωσίας, των Η.Π.Α και ΕΕ, ασκώντας την κατάλληλη εξωτερική πολιτική, με γνώμονα την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Download PDF
View in repository
Browse all collections