Το Εργατικό Κίνημα στην Κύπρο την περίοδο της Αγγλοκρατίας, 1878-1955

Η παρούσα εργασία επιχειρεί να δώσει απάντηση στο ερώτημα αν υπήρξε εργατικό κίνημα στην Κύπρο κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας και σε ποιο βαθμό αυτό εντάσσεται στο διεθνές και, κυρίως, στο αποικιακό παράδειγμα. Καταρχήν, διερευνώνται οι παράγοντες που διαμόρφωσαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιού, δηλαδή ο ιδιαίτερος τρόπος μετάβασης, το 1878, από το οθωμανικό καθεστώς στη βρετανική διοίκηση και ο αργός μετασχηματισμός των αρχαϊκών οικονομικών και κοινωνικών δομών σε νεωτερισμούς. Αυτός ο καθυστερημένος εκσυγχρονισμός, ωστόσο, συνέβαλε στη δημιουργία των προϋποθέσεων για την εμφάνιση και ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στην Κύπρο (θεσμικό πλαίσιο, συλλογική δράση). Στη συνέχεια, επιχειρείται λεπτομερής διερεύνηση των πολιτικών και ιδεολογικών χαρακτηριστικών του κινήματος, με έμφαση σε ζητήματα όπως τα ακόλουθα: 1-Η επίδραση του βρετανικού παράγοντα (πρωτοβουλίες, αντιστάσεις) 2- Τα χαρακτηριστικά των πολιτικών ομάδων και η επιρροή αυτών των ομάδων, κυρίως των elites, στην εξέλιξη του εργατικού κινήματος 3- Ο ιδιαίτερος ρόλος της ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία, λόγω της κυριαρχικής θέσης της σε μια βαθιά θρησκευόμενη κοινωνία, είχε το προνόμιο να επηρεάζει, ακόμα και δρώντας κατασταλτικά, τη δράση της εργατικής τάξης και να την κατευθύνει προς εθνικοφροσύνη 4-Οι «εθνικές» κοινότητες, ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή, ως ομπρέλες του εργατικού κινήματος και η αλληλόδρασή τους με τους συνδικαλιστικούς σχηματισμούς 5- Η γυναικεία εργασία και η συμβολή του γυναικείου ακτιβισμού στη συλλογική δράση6. Οι μορφές συλλογικής δράσης και ο βαθμός αυτονομίας της εργατικής τάξης, ή, αντίθετα, χειραγώγησης από τις πολιτικές elites. Διαπιστώνεται, λοιπόν, ότι χρονική αφετηρία του κυπριακού εργατικού κινήματος ανάγεται στην περίοδο της Αγγλοκρατίας. Στη διαμόρφωσή του συνέβαλαν παράγοντες πέρα από την παραγωγική διαδικασία όπως οι ιστορικές συγκυρίες, οι σύγχρονοι πολιτισμικοί, ιδεολογικοί, αλλά και διεθνοπολιτικοί παράγοντες. Μέσα σε αυτό το πολυσύνθετο και γεμάτο αντιφάσεις πλαίσιο παραγόντων διαμορφώθηκε το εργατικό και συνδικαλιστικό κίνημα στην Κύπρο, αλλά και τα χαρακτηριστικά του. Αποτελεί μάλιστα συνισταμένη των αντίθετων στοιχείων που προσδιόριζαν την εποχή εκείνη.