Οι νέοι θεσμοί της Ένωσης για τη διαφάνεια και τη συμμετοχή στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι

Στις σύγχρονες κοινωνίες το αίτημα για διαφάνεια και συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων αυξάνεται συνεχώς. Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο η διαφάνεια και η συμμετοχή των πολιτών μπορούν να αναβαθμίσουν ποιοτικά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να περιορίσουν το περιβόητο «δημοκρατικό έλλειμμα», συμβάλλοντας στη δημοκρατική νομιμοποίηση της δράσης των ενωσιακών οργάνων. Η διαφάνεια παρέχει στους πολίτες τη γνώση σχετικά με τις δομές, τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα της θεσμικής λειτουργίας της Ένωσης, ενώ η συμμετοχή αφορά την ποσότητα, την ποιότητα και την ποικιλία της συμβολής των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να ερευνήσει τις έννοιες της διαφάνειας και της συμμετοχής στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ιστορική τους εξέλιξη, τις θεωρίες ανάπτυξης καθώς και την εφαρμογή τους στην πράξη, μέσα από θεσμούς και διαδικασίες. Ειδικότερα, εξετάζονται οι αναφορές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η πρόσβαση στα έγγραφα των οργάνων της Ένωσης, οι καταγγελίες στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή και η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών. Παρουσιάζεται το νομικό πλαίσιο, ο τρόπος λειτουργίας και οι τυχόν αδυναμίες και προοπτικές τους. Η έρευνα και η ανάπτυξη του θέματος έγινε με βάση κυρίως την ανάλυση των γραπτών τεκμηρίων, στηριζόμενη στο πρωτογενές και παράγωγο ενωσιακό δίκαιο, με τη χρήση βιβλίων, μελετών, άρθρων και ιστοσελίδων. Τέλος, η εργασία παραθέτει ορισμένα γεγονότα, γνώμες και παραπομπές για περαιτέρω μελέτη και εξέταση.