1993-2017. Είκοσι τέσσερα χρόνια λειτουργίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία: η ειρήνευση και συμφιλίωση στην περιοχή ως διαρκές ζητούμενο

Η 31η Δεκεμβρίου 2017 σηματοδοτεί την ολοκλήρωση των εργασιών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ΔΠΔΓ), το οποίο ιδρύθηκε ως εξαναγκαστικό μέτρο του κεφαλαίου VII του Χάρτη ΟΗΕ, αποτελώντας έτσι μια ιδιότυπη απάντηση της διεθνούς κοινότητας στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά την περίοδο των πολέμων στην περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Κατά τη διάρκεια των είκοσι τεσσάρων χρόνων λειτουργίας του εργάστηκε με γνώμονα την τιμωρία των ενόχων, την αποτροπή τέλεσης νέων εγκλημάτων, την αποκατάσταση της ειρήνης και τη συμφιλίωση των λαών της περιοχής. Με την παρούσα εργασία επιχειρείται μια συνολική αποτίμηση του έργου του δικαστηρίου, ενώ διερευνάται ειδικότερα η εν τέλει συμβολή του στην ουσιαστική επίτευξη του απώτερου στόχου της σταθερής ειρήνης και συμφιλίωσης. Προς το σκοπό αυτό, στο πρώτο μέρος της εργασίας παρουσιάζεται η πολύτιμη κληρονομιά του ΔΠΔΓ μέσα από τα επιτεύγματά του, ενώ στο δεύτερο μέρος εξετάζεται η στάση των κρατών και των λαών της πρώην Γιουγκοσλαβίας απέναντι στο δικαστήριο, αλλά και το γενικότερο κλίμα της συμβίωσης των διαφορετικών εθνικών ομάδων. Συμπερασματικά, διαπιστώνεται ότι το ΔΠΔΓ, αντιμετωπίζοντας με ευρηματικότητα τις προκλήσεις, κατόρθωσε να αφήσει ως παρακαταθήκη ένα πλούσιο ιστορικό και νομολογιακό αρχείο, ενώ πέτυχε σε σημαντικό βαθμό την δημοκρατικοποίηση και την ισχυροποίηση του δικαίου στα κράτη που προέκυψαν από τη διάσπαση. Δυστυχώς, παρά τη θετική του επιρροή στην περιοχή, ο δύσκολος για έναν αμιγώς δικαστικό μηχανισμό, σκοπός της συμφιλίωσης δεν θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι επετεύχθη, όπως καταδεικνύεται από την αδυναμία εγκαθίδρυσης μιας κοινά αποδεκτής αλήθειας που θα οδηγούσε στην καθολική αποδοχή του δικαστηρίου ως κομιστή δικαιοσύνης, αλλά και την σε μεγάλο βαθμό έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ των εθνικών ομάδων. Εντούτοις και δεδομένου ότι η συμφιλίωση απαιτεί χρόνο, θα μπορούσε κανείς να πει ότι το ΔΠΔΓ εν τέλει, έθεσε τις βάσεις, ενώ η ολοκλήρωση του οικοδομήματος της συμφιλίωσης επαφίεται στους ίδιους τους λαούς της πρώην Γιουγκοσλαβίας.