Οι πολιτικοοικονομικές επιδράσεις της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με έμφαση στην επίδραση επί της πορείας εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης

Είναι αληθές ότι η πολιτική της διεύρυνσης της ΕΕ, είναι συνυφασμένη με την ίδια την φύση της Ένωσης. Όπως χαρακτηριστικά έχει διατυπωθεί, η διεύρυνση συνιστά το «DNA» της ΕΕ. Και αυτό γιατί η ίδια η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης προϋποθέτει μία διαρκώς εξελισσόμενη ενοποιητική διαδικασία των κρατών της ευρωπαϊκής ηπείρου, τα οποία αφ’ ης στιγμής ενοποιηθούν, αρχίζουν να λαμβάνουν μέρος σε μία διαδικασία μεταβίβασης ολοένα και περισσότερων αρμοδιοτήτων - εξουσιών τους στα ενωσιακά υπερεθνικά όργανα. Απώτερος στόχος αυτής της διαδρομής αποτελεί η πολιτική τους ενοποίηση, που οδηγεί στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Υπό αυτό το πρίσμα, η ευρεία διεύρυνση της ΕΕ προς Ανατολάς, η οποία έλαβε χώρα με τρεις διαδοχικές διευρύνσεις το 2004, το 2007 και το 2013, αποτέλεσε κατά κοινή ομολογία μία ιστορική συγκυρία, η οποία συνέβαλε σε έναν μεγάλο βαθμό στην προώθηση των δημοκρατικών αξιών, της σταθερότητας και της ασφάλειας στην Ευρώπη, ειδικώς σε μία δύσκολη εποχή όπως είναι η μεταψυχροπολεμική περίοδος. Αναφορικά με την δυνητική ωφέλεια του εγχειρήματος της ανατολικής διεύρυνσης για την ΕΕ, έχουν διατυπωθεί διιστάμενες απόψεις οι οποίες κινούνται από τις αυστηρώς πεσιμιστικές, έως και τις πλέον υπεραισιόδοξες. Στο πλαίσιο της διπλωματικής εργασίας αποσκοπείται να παρουσιασθούν και να αναλυθούν υπό ένα κριτικό πρίσμα, τα βασικά χαρακτηριστικά της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης και να συσχετισθούν με την πορεία εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Εκφράζεται η θέση ότι, καίτοι η διεύρυνση προς Ανατολάς ανέδειξε πολλαπλά προβλήματα και δυσχέρειες ως προς την θεσμική ομοιομορφία της Ένωσης, θέτοντας προκλήσεις στην ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, εντούτοις αυτή δύναται να αποτιμηθεί θετικά, καθώς η ΕΕ ανέπτυξε πλέον νέα δυναμική και δη στο επίπεδο της διεθνούς πολιτικής και οικονομίας, τομείς στους οποίους αναβαθμίσθηκε ιδιαίτερα η θέση της. Συμπεραίνεται τέλος πως η διαδικασία της εμβάθυνσης- πλην των οικονομικών και θεσμικών πτυχών της- είναι αναγκαίο επίσης να οράται και υπό το πρίσμα γεωπολιτικών και στρατηγικών σταθμίσεων, επί των οποίων μάλιστα τα νέα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, επέδρασαν- όπως επιδιώκεται να αναδειχθεί- επωφελώς, προάγοντας εν γένει τα συμφέροντα της Ένωσης.