Διακρατικοί υδάτινοι πόροι: ρύπανση, επιπτώσεις και διεθνείς συμφωνίες

Η διαχείριση των διακρατικών υδάτινων πόρων στην Ελλάδα φανερώνει το πλήθος των πολιτικών που έχουν ακολουθηθεί διαχρονικά, αλλά συγχρόνως καταδεικνύει την ανάγκη της αλλαγής του τρόπου διαχείρισης των υδάτινων πόρων και δη των διακρατικών. Η διεθνής, ευρωπαϊκή και εγχώρια εμπειρία συγκλίνουν στην ανάγκη ανάπτυξης ενός πλαισίου που θα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των διακρατικών υδάτινων πόρων. Η διαχείρισή τους δεν είναι σημαντική μόνο για την κάλυψη των αναγκών ζήτησης των υδάτινων πόρων δεδομένου ότι η διεθνής έρευνα προτάσσει ως απαραίτητη πλέον και τη διασφάλιση των περιβαλλοντικών ζητουμένων των λεκανών απορροής νερού. Η παρούσα διπλωματική επικεντρώνεται στο ζήτημα της διαχείρισης των διακρατικών υδάτινων πόρων της Ελλάδας και στον τρόπο με τον οποίο αυτή έχει εκφρασθεί μέσα από τις διακρατικές συμφωνίες με τις γείτονες χώρες για τα διαμοιραζόμενα ύδατα. Για το λόγο αυτό αρχικά αναφέρονται τα στοιχεία εκείνα που αναδεικνύουν την ιστορική σημασία των υδάτων στην μακρόχρονη πορεία της οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης. Στη συνέχεια αποτυπώνονται τα γεωμορφολογικά στοιχεία που αφορούν τους διακρατικούς ποταμούς και τις λίμνες της Ελλάδας. Η αλληλεξάρτηση των χωρών που διαμοιράζονται μία λεκάνη απορροής νερού αφορά σε θέματα ζήτησης του νερού ως αγαθού όμως δεν περιορίζεται μόνο εκεί. Ως εκ τούτου, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πρόβλημα της ρύπανσης των υδάτων και στις επιπτώσεις από αυτήν για το φυσικό περιβάλλον, αλλά και για τον άνθρωπο. Το ενωσιακό δίκαιο έχει διαμορφωθεί με γνώμονα την προστασία των υδάτινων πόρων από επιβλαβείς παρεμβάσεις, ενώ τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα καλούνται να ενσωματώσουν τις σχετικές αρχές στο εσωτερικό τους δίκαιο. Η αναφορά τόσο στη διεθνή, όσο και στην ενωσιακή νομική προσέγγιση, κρίθηκε απαραίτητη καθώς αυτές αποτελούν τη βάση από όπου εκκινά και αναπτύσσεται το νομικό πλαίσιο που διέπει την εφαρμογή των διακρατικών συμφωνιών αναφορικά με τους ποταμούς και τις λίμνες που διαμοιράζεται η Ελλάδα με τις γείτονες χώρες. Με βάση τα παραπάνω, στην παρούσα εργασία πραγματοποιείται μία κριτική επισκόπηση της πορείας εφαρμογής των πολιτικών διαχείρισης που αφορούν τους διακρατικούς υδάτινους πόρους. Το διαμορφούμενο νομικό πλαίσιο έχει καλύψει επιτυχώς μέρος των προκυπτουσών αναγκών και για το λόγο αυτό θεωρήθηκε σκόπιμο να αναφερθούν κάποιες συμπερασματικές προτάσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συνεπικουρικά προκειμένου να θεραπευθούν οι όποιες παραλήψεις του αρχικού σχεδιασμού, οι αστοχίες στην εφαρμογή και οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των σχετικών μέτρων.