Κοινωνικές αναπαραστάσεις, πρακτικές και χρήσεις του σώματος

Στο πλαίσιο της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας το ανθρώπινο σώμασυνιστά φορέα συμβολικής αξίας και κεντρικό στοιχείο της μετανεωτερικήςαίσθησης της ταυτότητας του ατόμου. Ο καταναλωτικός καπιταλισμός κατασκευάζεικαι πουλάει την εικόνα ενός σώματος-παζλ που αποτελείται από διάφορα κομμάτια,κάθε ένα από τα οποία χρειάζεται περιποίηση, βελτίωση και συντήρηση. Τοανθρώπινο σώμα γίνεται ένα σχέδιο εργασίας κι εντάσσεται σε μια δυναμικήδιαδικασία γίγνεσθαι, καθώς ένα ολόκληρο πλέγμα από πρακτικές και τεχνικέςτροποποίησης κι αναδιαμόρφωσης αναπτύσσεται για να διευκολύνει και ναπροωθήσει τις κοινωνικές του λειτουργίες και χρήσεις.Ο στόχος της παρούσας έρευνας είναι να εξετάσει τις κοινωνικέςαναπαραστάσεις, τις πρακτικές και τις χρήσεις του σώματος, να προσεγγίσει τηνΕικόνα Σώματος καθώς και να διερευνήσει τη σχέση του Τόπου Ελέγχου τόσο με τηνΕικόνα Σώματος όσο και με τις σωματικές πρακτικές.Το υλικό για τις κοινωνικές αναπαραστάσεις συγκεντρώθηκε με τη μέθοδοτων ελεύθερων συνειρμών. Για την επεξεργασία του corpus των λέξεων-συνειρμώνχρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της ανάλυσης περιεχομένου και η δομική μέθοδοςπροσέγγισης του Vergès (1996). Για την Εικόνα του Σώματος χρησιμοποιήθηκε ηΚλίμακα Σωματικής Ικανοποίησης (Franzoi και Shields, 1984) και για τον ΤόποΕλέγχου η Τρισδιάστατη Κλίμακα του Τόπου Ελέγχου της Levenson (1981).Το δείγμα αποτέλεσαν 332 άτομα και ανεξάρτητες μεταβλητές υπήρξαν η ηλικία, τοφύλο και η κοινωνική τάξη.Στην παρούσα εργασία το φύλο φάνηκε να είναι η σημαντικότερη ανεξάρτητημεταβλητή σε σχέση με τις αναπαραστάσεις, και τις πρακτικές του σώματος, καισυνδέεται κατά ένα μεγάλο βαθμό με τον τρόπο που το υποκείμενο βιώνει,αντιλαμβάνεται και μεταχειρίζεται την σωματική του υπόσταση.Οι συνειρμοί που παρήγαγαν τα άτομα του δείγματος αφορούσαν κατά κύριο λόγο σεμέρη του σώματος ή μεμονωμένα όργανα, σε ένα κατακερματισμένο σώμα. Οικοινωνικές αναπαραστάσεις των γυναικών για το σώμα, συνδέονται με θέματα πουέχουν σχέση με το σώμα τους ως αντικείμενο, ένα αντικείμενο που οφείλει να είναικαι να προσφέρεται όμορφο στο βλέμμα του άλλου, ενώ η θεματική των κοινωνικώναναπαραστάσεων των αντρών συνδέεται περισσότερο με το σώμα-υποκείμενο, πουλειτουργεί, κινείται, βιώνει και απολαμβάνει.Η Εικόνα του σώματος, δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσαστους άντρες και τις γυναίκες, με το επίπεδο ικανοποίησης του δείγματος να μην είναιιδιαίτερα υψηλό υποδηλώνοντας πως για την πλειονότητα των ατόμων η σχέση με τοσώμα τους δεν είναι ικανοποιητική καταδεικνύοντας πως η σωματική δυσαρέσκειαείναι κοινό χαρακτηριστικό τόσο των γυναικών όσο και των αντρών. Παρόλα αυτάστατιστικά σημαντική διαφορά παρουσιάστηκε σε σωματικές πρακτικές μεταξύ τωναντρών και των γυναικών, όπου διαφαίνεται πως ενώ οι γυναίκες παρουσιάζουνσυμμόρφωση προς τα πρότυπα και τους τρόπους που τους υποδεικνύονται για τηνεπίτευξή τους οι άντρες ακόμα αντιστέκονται.Τα ερευνητικά αποτελέσματα σχετικά με τη διασύνδεση της Εικόνας του Σώματος μετον Τόπο Ελέγχου έδειξαν πως τα άτομα με εσωτερικό τόπο ελέγχου παρουσιάζουνμε στατιστικά σημαντική διαφορά μεγαλύτερη βαθμολογία (θετικότερασυναισθήματα) προς το σώμα τους από τα άτομα με εξωτερικό τόπο ελέγχου.