Πολιτική και συναίσθημα : η περίπτωση των συλλαλητηρίων για τη Μακεδονία

To Μακεδονικό, ένα ζήτημα που κατά την πρώτη του περίοδο (1949 – 1991) απασχόλησε μόνο έναν ελάχιστον αριθμό διπλωματών και ιστορικών, με το πέρασμά του στη νεώτερη φάση του (1991 - 2019), μετατράπηκε σε ζήτημα που πάθιασε εκατομμύρια Έλληνες. Aπό το 1991, παράλληλα με τα παραδοσιακά μέσα πολιτικής και διπλωματίας, οργανώθηκαν λαϊκές μαζικές κινητοποιήσεις, τα συλλαλητήρια, που αποσκοπούσαν στην ενδυνάμωση του μηνύματος ότι «η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική». Στην παρούσα μελέτη επιχειρούμε να εξετάσουμε πώς ξεκίνησαν τα συλλαλητήρια, σε ποιο βαθμό επηρέασαν τις εξελίξεις, πώς διαδραμάτισαν το ρόλο τους τα ΜΜΕ και οι πολιτικοί, και πώς λειτούργησαν οι σχέσεις πολιτών και εκτελεστικής εξουσίας, διαμεσολαβούμενες από την ενημέρωση των ΜΜΕ. Θυμόμαστε τα συλλαλητήρια της περιόδου 1991 – 1994 και της διετίας 2018-2019, ενόψει της Συμφωνίας των Πρεσπών και εξετάζουμε τη διεξαγωγή τους, σε δύο διαφορετικά πλαίσια – δύο διαφορετικά διεθνή, περιφερειακά, αλλά και εσωτερικά περιβάλλοντα. Διαπιστώνουμε ότι το απόθεμα ευαισθησίας που επέδειξαν οι Έλληνες πολίτες στο Μακεδονικό, στα πρώτα του στάδια ενισχύθηκε, αντί να αμβλυνθεί, από τα ΜΜΕ και την πολιτική, μέσα σε ένα πλαίσιο πόλωσης και απουσίας, ενίοτε φίμωσης, κάθε αντεπιχειρήματος που αλλοίωνε το επιχείρημα περί «μοναδικής Μακεδονίας». Πρόσφατα, τη διετία 2018-2019 το προηγούμενο της περιόδου 1991-1994, εγγεγραμμένο στη συλλογική μνήμη, ανακλήθηκε και ενισχύθηκε από τη γενικότερη συντηρητική στροφή των δυτικών κοινωνιών, συνδυάστηκε με τις οικονομικές και κοινωνικές απώλειες που καταγράφηκαν ειδικά στην ελληνική περίπτωση λόγω της πρόσφατης οικονομικής κρίσης. Στα συμπεράσματά μας καταλήξαμε μέσα από μια διεπιστημονική προσέγγιση σε συνδυασμό με δέκα ποιοτικές συνεντεύξεις που διεξήχθησαν προκειμένου να διαπιστωθούν οι λόγοι που ξεσήκωσαν την κοινή γνώμη, τα συναισθήματα που δημιούργησαν στους πολίτες και τις αποχρώσεις τους.