Κλιματική κρίση και έμφυλη (αν)ισότητα: η διάσταση του φύλου στις δημόσιες πολιτικές για το κλίμα και την κλιματική διακυβέρνηση

Στόχος αυτής της εργασίας είναι η μελέτη της διασταύρωσης των συνεπειών της κλιματικής κρίσης με το φύλο στο πλαίσιο της κλιματικής διακυβέρνησης και των πολιτικών για το κλίμα, μέσα από σύγχρονες διαθεματικές προσεγγίσεις (Kaijser and Kronsell, 2014) εστιάζοντας στην ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου (gender mainstreaming) σε διεθνές και εθνικό επίπεδο (Alston, 2014). Η θεματική αυτή που απασχολεί την εργασία, πλαισιώνεται μέσα από το κεντρικό ερευνητικό ερώτημα: “Με ποιους τρόπους ενσωματώνεται η διάσταση του φύλου στις Πολιτικές για το Κλίμα και την Κλιματική Διακυβέρνηση;”. Αναδεικνύονται οι τρόποι με τους οποίους η κρίση του κλίματος αλληλοδιαπλέκεται με άλλες κρίσεις και εξετάζονται οι συνδέσεις μεταξύ των έμφυλων ανισοτήτων και της καταπάτησης του περιβάλλοντος. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι σύγχρονες φεμινιστικές διαθεματικές προσεγγίσεις και η έννοια του κριτικού οικοφεμινισμού ως σημαντικά εργαλεία στην κατανόηση των έμφυλων ανισοτήτων στη συνθήκη της κλιματικής κρίσης (Gaard, 2015; Puleo, 2017). Πραγματοποιείται η ανάλυση των Διεθνών Πολιτικών του ΟΗΕ για το Κλίμα και έγινε επισκόπηση του όρου της Κλιματικής Διακυβέρνησης, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Κοινωνίας των Πολιτών σε αυτή. Επίσης, αναλύονται οι στρατηγικές πολιτικών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τις έμφυλες σχέσεις και εξετάζονται οι διασταυρώσεις μεταξύ τους. Μετά την παρουσίαση της μεθοδολογίας του εμπειρικού μέρους της εργασίας αυτής, η έρευνα χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη: από τη μία η συλλογή και η ανάλυση δευτερογενών στοιχείων θεσμικών πολιτικών κειμένων και από την άλλη η ποιοτική έρευνα μέσα από συνεντεύξεις με μέλη Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Τέλος, μέσα από τη σύνοψη της έρευνας πραγματοποιείται μια σύνδεση των ερευνητικών ερωτημάτων της εργασίας με τα ευρήματα της έρευνας και τίθενται και προβληματισμοί γύρω από τις αντιστάσεις για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις δημόσιες πολιτικές για το κλίμα. Μέσα από την έρευνα συμπεραίνεται πως οι εθνικές πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής επικεντρώνονται πρωτίστως σε τεχνοκρατικές προσεγγίσεις, χωρίς να συνυπολογίζουν σε αυτές την κοινωνική και έμφυλη διάσταση της κλιματικής κρίσης. Επίσης, αποδεικνύεται αδυναμία από τους φορείς, στην υλοποίηση του gender mainstreaming στις πολιτικές για το κλίμα στην Ελλάδα, και όταν αυτό επιτυγχάνεται, γίνεται με τρόπο ελλιπή και αποσπασματικό. Παράλληλα, οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, ως καίριοι δρώντες της Κλιματικής Διακυβέρνησης, δείχνουν να αντιλαμβάνονται τις έμφυλες διαστάσεις της κλιματικής κρίσης, ωστόσο προς το παρόν, δεν έχουν συμπεριλάβει στις δράσεις τους το συνδυασμό αυτών των δύο πεδίων. Οι ίδιες οι πολιτικές θα πρέπει να μην αναπαράγουν τις υφιστάμενες σχέσεις εξουσίας και να μη συντηρούν τις έμφυλες ανισότητες. Στην εργασία αυτή προτείνεται μια οικοφεμινιστική διαθεματική προσέγγιση, πέρα από τις έως τώρα υπάρχουσες πολιτικές που αγνοούν το φύλο (gender blind approaches) (Röhr, Hemmati and Lambrou, 2009), η οποία θα συνεισφέρει στην πορεία ένταξης του εν δυνάμει ριζοσπαστικού και μετασχηματιστικού χαρακτήρα του gender mainstreaming στις πολιτικές για το κλίμα.