Μια εθνογραφική προσέγγιση της συγγένειας μέσα από τη διακίνηση του αίματος στο ελληνικό σύστημα αιμοδοσίας

Αφορμή για την παρούσα εργασία υπήρξε η συχνά απροσδόκητη εμφάνιση της συγγένειας στις αλληλεπιδράσεις των κοινωνικά δρώντων με το σύστημα της αιμοδοσίας. Η αναγκαιότητα να αναλάβουμε δράση για τον/την “συγγενή σε ανάγκη για αίμα” και η βολική εύρεση «συμβατού» αίματος σε «κοντινούς» συγγενείς είναι δύο συνηθισμένες καταστάσεις. Χρησιμοποιώντας την αιμοδοσία ως πεδίο έρευνας πραγματοποίησα μία εθνογραφία για τη συγγένεια λαμβάνοντας ημιδομημένες συνεντεύξεις από δότες/-τριες αίματος και αιμοπεταλίων. Ανέλυσα τη σημασία που προσδίδουν οι συνομιλητές/-τριές μου στη «δωρεά» αίματος κατά την εθελοντική αιμοδοσία, σε συσχέτιση με την περίπτωση που η «δωρεά» αίματος απευθύνεται στο/στη συγγενή. Συμπέρανα ότι η παραχώρηση αίματος σε συγγενείς δημιουργεί την αναγκαιότητα για ανταπόδοση ή λειτουργεί ως ανταπόδοση, ενώ η εθελοντική αιμοδοσία είναι μία ανώνυμη προσφορά του αίματος στο πλαίσιο φιλανθρωπίας. Αντλώντας από τη σύγχρονη θεωρία για τη συγγένεια, υποστηρίζω ότι η τελευταία επιτελείται μέσα από την αιμοδοσία, ενώ κινητήριος δύναμη αυτής της επιτέλεσης είναι η ανάγκη για αίμα με επακόλουθο το χρέος που απορρέει από την κάλυψη αυτής της ανάγκης. Οι ταυτότητες των συγγενών και οι συγγενικές σχέσεις είναι το αποτέλεσμα της επιτέλεσης και μαγνητίζουν το θεωρητικό βλέμμα αποκρύπτοντας συχνά τις πραγματικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των κοινωνικά δρώντων. Έτσι, προτείνω να προσεγγίσουμε θεωρητικά την αιμοδοσία ως συναρμογή σύμφωνα με τη θεωρία των G. Deleuze and F. Guattari. Εδώ, η συγγένεια αποτελεί το κανονιστικό πλαίσιο που διευθετεί άτομα και επιμέρους δομικά στοιχεία της συναρμογής με τρόπο φαινομενικά παγιωμένο στο χώρο και στο χρόνο. Στο βαθμό που η συγγένεια «ενδημεί» σε ανάλογες με την αιμοδοσία συναρμογές και αποτελεί το κανονιστικό τους πλαίσιο, δίνει μόνο την πλασματική εντύπωση ενός συνεχούς με τομές στα γεγονότα της γέννησης, του γάμου, του θανάτου κλπ. ή ενός συστήματος με δομικούς του λίθους τις οντολογικές ταυτότητες των συγγενών και τη συγγενική σχέση. Είναι σε αυτές τις συναρμογές που πρέπει να στρέψουμε το θεωρητικό μας βλέμμα, ώστε να μελετήσουμε τη συγγένεια.