To πρόβλημα της αναγνώρισης της κακοποίησης παιδιού και προτάσεις αντεγκληματικής πολιτικής

Σκοπός: Η παρούσα έρευνα πιλότος σχεδιάστηκε με σκοπό τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας της συνδυαστικής χρήσης εικονικών και λεκτικών μεθόδων για την αποκάλυψη εμπειριών ενδοοικογενειακής κακοποίησης-παραμέλησης, μέσω δημιουργίας θεματικών ζωγραφικών έργων (thematic drawings) και ιστοριών από τα ίδια τα παιδιά θύματα. Ακόμη, έχει στόχο να διερευνήσει και να αποκωδικοποιήσει τις ιδιαίτερες ψυχοκοινωνικές ανάγκες των παιδιών θυμάτων, όπως αυτές εκφράζονται από τα ίδια τα παιδιά. Μεθοδολογία: Στην παρούσα μελέτη ο πληθυσμός της έρευνας αποτελείται από 30 παιδιά θύματα κακοποίησης ή/και παραμέλησης, 7-13 ετών, τα οποία διαμένουν κατά το χρόνο της έρευνας σε ιδιωτικούς ή δημόσιους χώρους παιδικής προστασίας. Χρησιμοποιήθηκε η ποιοτική μεθοδολογία, και συγκεκριμένα πραγματοποιήθηκε θεματική ανάλυση των εικονικών και λεκτικών στοιχείων κάθε ζωγραφιάς και ιστορίας που ζητήθηκε από τα παιδιά, για το σύνολο των 9 ζωγραφικών έργων και ιστοριών κάθε παιδιού. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε συγκριτική μελέτη με ομάδα σύγκρισης στην οποία συμμετείχαν 7 παιδιά αντίστοιχου ηλικιακού εύρους χωρίς ιστορικό κακοποίησης-παραμέλησης, στα οποία έγινε χορήγηση της ίδιας σειράς οδηγιών. Επεξεργασία αφηγήσεων: Από την επεξεργασία του εικονικού και λεκτικού υλικού της ομάδας των κακοποιημένων-παραμελημένων παιδιών, αναδύθηκαν 37 κωδικοί, οι οποίοι δημιούργησαν 12 κατηγορίες, με βάση τις οποίες συγκροτήθηκαν 3 θέματα. Αντίστοιχα, για την ομάδα σύγκρισης αναδύθηκαν 22 κωδικοί, οι οποίοι δημιούργησαν 9 κατηγορίες, με βάση τις οποίες συγκροτήθηκαν 3 θέματα. Από την τελική ανάλυση του συνόλου του ερευνητικού υλικού προέκυψαν για την ομάδα των κακοποιημένων-παραμελημένων παιδιών τα παρακάτω θέματα: 1) Η έκφραση/ αποτύπωση διαφορετικών μορφών κακοποίησης και παραμέλησης, 2) Η επικράτηση/ κυριαρχία των αρνητικών συναισθημάτων και 3) Η ελλιπής/ "φτωχή" αντίληψη του εαυτού και των μελών της οικογένειας και η αντισταθμιστική λειτουργία των σημαντικών Άλλων. Τα θέματα που διαμορφώθηκαν ακολούθως για την ομάδα σύγκρισης ήταν: 1) Η αποτύπωση σχέσεων φροντίδας εντός της οικογένειας, 2) Η κυριαρχία/ επικράτηση των θετικών συναισθημάτων και 3) Η ολοκληρωμένη/ ρεαλιστική αντίληψη του εαυτού και των μελών της οικογένειας σε αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Έπειτα, πραγματοποιήθηκε ερμηνεία των θεμάτων σε συνάρτηση με το αντικείμενο και τους σκοπούς της έρευνας με στόχο τη διεξαγωγή των τελικών συμπερασμάτων. Συμπεράσματα: Αναφορικά με την έκφραση εμπειριών βίας από τον ερευνώμενο πληθυσμό, αποτυπώθηκαν διαφορετικές μορφές κακοποίησης-παραμέλησης, με κυριότερες αυτές της παραμέλησης, της σωματικής βίας και της συναισθηματικής κακοποίησης. Στον αντίποδα για την ομάδα σύγκρισης, αποτυπώθηκαν θετικές συνθήκες εντός της οικογένειας. Επίσης, παρουσιάστηκε μια ελλιπής, «φτωχή» αναπαράσταση του εαυτού και των μελών της οικογένειας για την ομάδα των κακοποιημένων-παραμελημένων παιδιών και η αντισταθμιστική λειτουργία των σημαντικών Άλλων, σε αντίθεση με την ολοκληρωμένη αναπαράσταση του εαυτού και των μελών της οικογένειας της ομάδας σύγκρισης. Ακόμη, προεξάρχοντας είναι ο ρόλος τον οποίο καταλαμβάνουν τα αρνητικά συναισθήματα και το αίσθημα μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης για την ομάδα των κακοποιημένων-παραμελημένων παιδιών, όπως αυτά εκφράστηκαν στις ενδοοικογενειακές τους εικονικές και λεκτικές αφηγήσεις, σε αντίθεση με τον κεντρικό ρόλο των θετικών συναισθημάτων όπως αυτά αποτυπώθηκαν στις αφηγήσεις της ομάδας σύγκρισης. Απαραίτητη ως εκ τούτου, κρίνεται η παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των οικογενειών υψηλού κινδύνου και η ψυχολογική υποστήριξη του παιδιού θύματος για την αποκατάσταση της βλάβης που υπέστη.