Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με την τρομοκρατική απειλή: η πολιτική ασφαλείας, οι αντιτρομοκρατικές δράσεις και τα θεμελιώδη δικαιώματα

Δίχως αμφιβολία, οι σύγχρονες αστικές δημοκρατίες διανύουν μια περίοδο όπου οι απειλές είναι ποικίλες και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατόν να θέτουν υπό αμφισβήτηση τόσο τα κεκτημένα τους όσο και την ίδια την υπόστασή τους. Το σύγχρονο κράτος προσπαθεί να διασφαλίσει τον ύψιστο σκοπό ενός κράτους, την προστασία δηλαδή των πολιτών του, απέναντι στην τρομοκρατική απειλή, χωρίς να παραγκωνίσει θεμελιώδεις έννοιες της ύπαρξής του όπως η δικαιοκρατική αρχή, τα ατομικά δικαιώματα κ.ά. Η τρομοκρατία έχει εισβάλλει ανεμπόδιστα στην καθημερινότητα των πολιτών και αποτελεί σταθερή αναφορά στο δημόσιο λόγο με τρομοκρατικά χτυπήματα ή τρομοκρατικές απειλές να διασπείρονται παντού στον κόσμο και ολοένα περισσότερο στη Δύση, σε πόλεις- σύμβολα του δυτικού πολιτισμού, που αν μη τι άλλο θορυβούν και προκαλούν φρίκη στον πληθυσμό. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι αναντίλεκτο γεγονός πως η Ευρωπαϊκή Ένωση ως ιδιότυπο μόρφωμα με διεθνή νομική προσωπικότητα λαμβάνει τα δικά της μέτρα απέναντι στην τρομοκρατία και τα επιμέρους κράτη- μέλη, αναγνωρίζοντας πως η τρομοκρατία είναι συλλογικό πρόβλημα που δε γνωρίζει σύνορα, όπως τα γεγονότα το μαρτυρούν, είναι αποφασισμένα να το αντιμετωπίσουν ως τέτοιο. Στην παρούσα εργασία θα εξεταστεί το πώς η ΕΕ αντιμετωπίζει την τρομοκρατική απειλή, πώς η αντιτρομοκρατική στρατηγική εξελίσσεται μέσα από τις Συνθήκες αλλά και από τις πρακτικές των θεσμικών οργάνων και των κρατών-μελών και το κατά πόσο συνολικά η αντιτρομοκρατική στρατηγική είναι αποτελεσματική και ταυτόχρονα συμβατή με τα θεμελιώδη δικαιώματα, ώστε η ανάγκη για ασφάλεια να μην εξοστρακίζει τις ατομικές ελευθερίες. Αρχικά, επιχειρείται μία προσέγγιση του φαινομένου της τρομοκρατίας, μια ιστορική αναδρομή σε αυτό με έμφαση στα χαρακτηριστικά του, αλλά και στη νέα μορφή που έχει λάβει σήμερα, την εποχή της παγκοσμιοποίησης και των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Στη συνέχεια, εξετάζεται λεπτομερώς η αντιτρομοκρατική στρατηγική της ΕΕ, οι αυξανόμενες αρμοδιότητές της στον τομέα αυτών και τα αποτελέσματά της σύμφωνα με Εκθέσεις και Συμπεράσματα των θεσμικών οργάνων. Τέλος, στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζεται η συμβατότητα αυτής της στρατηγικής με το σεβασμό των ατομικών ελευθεριών, καθώς η «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» και οι εξαιρετικές ρυθμίσεις που αυτή συνεπάγεται επιφέρουν σοβαρούς περιορισμούς στα θεμελιώδη δικαιώματα και πρέπει να προσεγγίζεται με προσοχή, ειδάλλως δεν μπορεί κανείς να μιλά για κράτος δικαίου, το οποίο συνιστά τον πυρήνα της σύγχρονης αστικής δημοκρατίας.Μελλοντικές έρευνες πρέπει να λάβουν υπόψη τα μέτρα που προστίθενται συνεχώς στην αντιτρομοκρατική στρατηγικής της ΕΕ, την εμβάθυνση που επιχειρείται στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα στον τομέα αυτό, αλλά και τις δυσκολίες επίτευξης που συναντά η ΕΕ λόγω της εγγενούς αντίστασης ενός κράτος να εκχωρεί κρατική κυριαρχία σε θέματα υψηλής πολιτικής, όπως είναι η άμυνα. Αναντίρρητα, η τρομοκρατία και η εξέλιξή της είναι ένα δυναμικό φαινόμενο που πρέπει να μελετάται στο χωροχρονικό πλαίσιο όπου εμφανίζεται και γι’ αυτό η συνεχής μελέτη των εξελίξεων γύρω από αυτό είναι απαραίτητη.