Η εξέλιξη των μηχανισμών και διαδικασιών συμμόρφωσης στα σύγχρονα διεθνή περιβαλλοντικά καθεστώτα: συγκριτική θεώρηση σε σχέση με τον μηχανισμό συμμόρφωσης στο σύστημα της Σύμβασης της Βαρκελώνης

Στην παρούσα διπλωματική εργασία θα εξεταστεί η έννοια της συμμόρφωσης στις Πολυμερείς Περιβαλλοντικές Συμβάσεις, μέσα από την παρουσίαση τεσσάρων σχετικών καθεστώτων: του συμβατικού συστήματος της Βαρκελώνης, της Σύμβασης Άαρχους, της Διεθνούς Σύμβασης για τη ρύθμιση της φαλαινοθηρίας και της Συμφωνίας των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή. Σκοπό της ανάλυσης αυτής αποτελεί η εξέταση της εξέλιξης της συμμόρφωσης στα περιβαλλοντικά καθεστώτα, των βασικών της χαρακτηριστικών και της πιθανής μελλοντικής πορείας της. Αρχική έμπνευση αποτέλεσαν οι πανεπιστημιακές παραδόσεις του κ. Ραυτόπουλου Ε. σχετικά με την έννοια της συμμόρφωσης στις διεθνείς σχέσεις και την ανάλυσή της σε σχέση με το συμβατικό καθεστώς της Βαρκελώνης, το οποίο παρουσίασε μια πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη. Η συμμόρφωση στα διεθνή περιβαλλοντικά καθεστώτα είναι πολύ σημαντική για την αποτελεσματική εφαρμογή των συμβάσεων. Παρόλο που, όπως προκύπτει και από την εξέταση των προαναφερθέντων συμβάσεων, η διευκολυντική προσέγγιση παρουσιάζει πολύ θετικά αποτελέσματα, οι ειδικοί του χώρου υποστηρίζουν πως ο συνδυασμός της με ορισμένα τιμωρητικά μέτρα, ακόμα και αν αυτά δρούσαν μόνο ως ρήτρα ασφαλείας, θα ήταν ο καταλληλότερος. Η παρούσα διπλωματική χωρίζεται σε τέσσερα κυρίως κεφάλαια. Στην εισαγωγή θα γίνει μια πρώτη αναφορά στην εξέλιξη της συμμόρφωσης στις περιβαλλοντικές συμβάσεις και θα υπογραμμιστούν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά τους. Στο πρώτο κεφάλαιο θα επιχειρηθεί μια συνοπτική παρουσίαση των βασικότερων χαρακτηριστικών της έννοιας της συμμόρφωσης. Θα εξεταστούν συνοπτικά οι κατευθυντήριες γραμμές του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), ενώ τέλος θα αναλυθούν τα κυριότερα αίτια και οι συνέπειές της. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιαστεί αναλυτικά η εξέλιξη του καθεστώτος συμμόρφωσης της Σύμβασης της Βαρκελώνης και ο τρόπος λειτουργίας της Επιτροπής της. Εν συνεχεία θα γίνει αναφορά στις πρόσφατες εξελίξεις του καθεστώτος, με ανάλυση της 21ης Συνόδου της. Τέλος θα επιχειρηθεί μία κριτική προσέγγιση ως προς την πρακτική αποτελεσματικότητα της Επιτροπής. Στο τρίτο κεφάλαιο θα γίνει αντίστοιχη ανάλυση για τη Σύμβαση Άαρχους. Η δομή και λειτουργία της Επιτροπής της παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με εκείνη της Σύμβασης της Βαρκελώνης, επομένως θα εξεταστεί συνοπτικά, με έμφαση κυρίως στα καινοτόμα χαρακτηριστικά της. Θα αναλυθεί επίσης η περίπλοκη σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τέλος, θα γίνει και εδώ παρουσίαση των τελευταίων εξελίξεων του καθεστώτος και θα επιχειρηθεί μια κριτική αποτίμηση.\r\n4\r\nΣτο τέταρτο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν δύο περιβαλλοντικά καθεστώτα: η Σύμβαση ρύθμισης της φαλαινοθηρίας και η Συμφωνία των Παρισίων, τα οποία παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Η πρώτη δεν εγκαθίδρυσε ποτέ Επιτροπή Συμμόρφωσης, ενώ η δεύτερη δημιουργήθηκε πολύ πρόσφατα, με την πρώτη συνάντηση της Επιτροπής της να λαμβάνει χώρα το καλοκαίρι του 2020. Έτσι, θα παρουσιαστούν τα βασικά στοιχεία λειτουργίας της διαδικασίας συμμόρφωσης του κάθε καθεστώτος και θα επιχειρηθεί μια κριτική αποτίμηση.