Πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα: μια πρόταση επανέκθεσης και μια νέα αφηγηματική διαδρομή

Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στη διερεύνηση των σύγχρονων μουσειολογικών προσεγγίσεων μέσα από την ανάλυση της Πινακοθήκης Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα ως μελέτη περίπτωσης. Η συλλογή της Πινακοθήκης Γκίκα συντίθεται από δύο αλληλένδετα μέρη: τον προσωπικό χώρο του καλλιτέχνη (ατελιέ και σπίτι) και τον συλλογικό κόσμο του ελληνικού πολιτισμού του 20ού αιώνα. Η έρευνα επικεντρώνεται κυρίως στον συλλογικό αυτό χώρο, όπου μέσα από περίπου 200 δημιουργούς διαφορετικών αντικειμένων συγκροτείται ένα διαθεματικό εκθεσιακό αφήγημα της πνευματικής παραγωγής της εποχής. Κεντρικά ερευνητικά ερώτημα είναι πώς η Πινακοθήκη Γκίκα συγκροτεί και προβάλλει την πολιτισμική ταυτότητα και τη «δομή αίσθησης» της εποχής, ποιες δυνατότητες υπάρχουν για ενίσχυση της εμπειρίας μέσω νέων μουσειολογικών πρακτικών, και πώς αυτές μπορούν να ενσωματωθούν στο υφιστάμενο εκθεσιακό σχήμα. Μεθοδολογικά, η μελέτη στηρίχθηκε σε ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, εμπλουτισμένη από πρωτογενή δεδομένα: επιτόπια παρατήρηση και τρεις ημιδομημένες συνεντεύξεις με τον επιμελητή, την επιμελήτρια του αρχείου και έναν ιστορικό τέχνης. Η ανάλυση της υπάρχουσας έκθεσης ανέδειξε το διαθεματικό της πλαίσιο, με τις συλλογές να συνδέουν τα προσωπικά και συλλογικά βιογραφικά στοιχεία διά μέσου διαφορετικών τεχνών. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας υπέδειξαν την ανάγκη επανεξέτασης της μουσειακής αφήγησης και των εργαλείων ερμηνείας, καθώς και την ενίσχυση της διαδραστικότητας. Η πρόταση επανέκθεσης περιλαμβάνει την αφαίρεση εκθεμάτων ανά όροφο, την εισαγωγή νέων αφηγηματικών αξόνων και την ένταξη ψηφιακών τεχνολογιών στο εκθεσιακό σενάριο. Μέσω αυτών των προτεινόμενων παρεμβάσεων επιδιώκεται η ενίσχυση της βιωματικότητας και της πολυφωνίας της μουσειακής εμπειρίας, καθιστώντας το κοινό ενεργό συντελεστή της ερμηνείας.