Ενεργειακή μετάβαση: από το ευρωπαϊκό όραμα στην υλοποίηση: περίπτωση της Ελλάδας

Η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και η αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στο φυσικό, αλλά και στο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον, είναι άμεσα συνυφασμένες με τον ενεργειακό σχεδιασμό και τη λήψη μέτρων πολιτικής. Σε αυτή την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζοντας τις ευθύνες της για την παγκόσμια κλιματική επιβάρυνση, συμμορφώνεται στις διεθνείς επιταγές για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας, μέσω της ανάσχεσης της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Στηρίζει έτσι την ενεργειακή και κλιματική, μακρόχρονη και οραματική της πολιτική σε εθνικά σχέδια μείωσης των ανθρακούχων εκπομπών, στο μικρότερο δυνατό κόστος και με σκοπό τη μετάβαση σε ένα μοντέλο παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, ενίσχυσης του εξηλεκτρισμού για όλους τους τελικούς τομείς χρήσης, εξοικονόμησης ενέργειας και αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας, υπό το πρίσμα της διασφάλισης του ενεργειακού της εφοδιασμού και της λειτουργίας της αγοράς της ενέργειας. Ως μέλος της ΕΕ, η Ελλάδα ενστερνίστηκε τις αρχές της αειφορίας και ακολουθεί τους δεσμευτικούς της κανόνες προς την κατεύθυνση της ενεργειακής μετάβασης, ενσωματώνοντας τις βασικές συνιστώσες της τελευταίας στο εθνικό της πλαίσιο, με το υπό αναθεώρηση Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Το ΕΣΕΚ, ήδη από την υιοθέτησή του το 2019, αποτελεί το βασικό εργαλείο της ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής της χώρας, στο πλαίσιο του Eυρωπαϊκού στρατηγικού χάρτη της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, με το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΠΔΑΜ) για την απένταξη του λιγνίτη από το μίγμα ηλεκτροπαραγωγής της να είναι εθνικής προτεραιότητας στην πορεία προς την απανθρακοποίησή της, καθώς ο λιγνίτης αποτελεί τη βασική της ρυπογόνο πηγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το φυσικό αέριο αποτελεί το μεταβατικό καύσιμο στο όλο εγχείρημα της απανθρακοποίησης, το οποίο λαμβάνει χώρα σε δυσμενείς για τη χώρα συνθήκες, καθώς βρίσκεται στον απόηχο πολύχρονης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης και της πανδημίας Covid-19, ήδη εν μέσω πολέμου Ρωσίας - Ουκρανίας, θέτοντας σε κίνδυνο την ενεργειακή της ασφάλεια. Η ορθή και έγκαιρη υλοποίηση του ΠΔΑΜ με ένα στοχευμένο πλέγμα συναφών δράσεων, σε συνδυασμό με περαιτέρω επενδυτικά κίνητρα και αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και διατηρώντας και ενισχύοντας τη διάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης πλέον της περιβαλλοντικής προστασίας, θα συμβάλει στην άμβλυνση των συνεπειών της μετάβασης στη χώρα μας, κυρίως στην αντιμετώπιση της απώλειας θέσεων εργασίας, ως απόρροια της διαφοροποίησης του ενεργειακού και παραγωγικού της μοντέλου και στην αποτροπή της επισφάλειας του ενεργειακού της εφοδιασμού. Σε κάθε περίπτωση η ενεργειακή μετάβαση προς την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας θα πρέπει να γίνει με πολιτική βούληση, συνεργασία και συναίνεση όλων των εμπλεκόμενων μερών, με προώθηση της έρευνας και των τεχνολογικών εργαλείων και με σημαντικό αρωγό την κοινωνία.