Φορολογικό σύστημα 2012-2014: προβληματισμοί και προτάσεις πάνω στο φορολογικό έλεγχο

Η παρούσα εργασία αναφέρεται στο φορολογικό έλεγχο και πιο συγκεκριμένα στις αλλαγές που έχουν επέλθει στις διαδικασίες που σχετίζονται με αυτόν, στο πλαίσιο του νέου ελληνικού φορολογικού συστήματος (Περίοδος 2012 – 2014). Για το σκοπό της παρούσας εργασίας διενεργήθηκε έρευνα με τη χρήση Ερωτηματολογίων. Η δομή και το περιεχόμενου του Ερωτηματολογίου, περιλαμβάνει το σύνολο των επιμέρους διαδικασιών-σταδίων που σχετίζονται με το φορολογικό έλεγχο. Τα Ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν σε τρεις Ομάδες ερωτώμενων: Εφοριακούς Υπαλλήλους, Λογιστές και Ορκωτούς Ελεγκτές στα οποία τελικά ανταποκρίθηκαν 86 ερωτώμενοι, εκ των οποίων 38 Εφοριακοί Υπάλληλοι, 27 Λογιστές και 21 Ορκωτοί Ελεγκτές. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, καταλήγουμε σε κάποια ασφαλή συμπεράσματα και σε κάποιες ενδείξεις οι οποίες χρήζουν περαιτέρω έρευνας: 1) Η επιλογή των υποθέσεων για έλεγχο θα πρέπει να γίνεται βάσει κριτηρίων ανάλυσης κινδύνου. 2) Οι έλεγχοι θα πρέπει να παραμείνουν υπό την εποπτεία του κράτους (ακόμη και αν διενεργούνται από ιδιωτικές εταιρείες). 3) Οι προληπτικοί έλεγχοι θα πρέπει να εντατικοποιηθούν. 4) Κρίνεται εύστοχη η κατάργηση των διατάξεων περί κύρους βιβλίων και εξωλογιστικού προσδιορισμού αποτελεσμάτων. 5) Χρειάζεται αποσαφήνιση του τρόπου επιλογής των Έμμεσων Τεχνικών Ελέγχου ενώ θα πρέπει επίσης να λυθούν όλες οι λεπτομέρειες ως προς την νομική κατοχύρωση τους, τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζουν τα αποτελέσματά τους, τη δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής τους και τον έλεγχο της εξαγωγής «δίκαιων» αποτελεσμάτων. Καθώς δεν έχουν ακόμη γίνει γνωστά τα αποτελέσματα των πρώτων ελέγχων που διενεργούνται με τις Έμμεσες Τεχνικές είναι ένα από τα θέματα της εργασίας που θα πρέπει να μείνει για μελλοντική έρευνα. 6) Παρότι με τον νέο Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος έγινε μια προσπάθεια απλοποίησης των διατάξεων για τις εκπιπτόμενες δαπάνες, χρήζουν βελτίωσης και προτείνεται με δευτερογενή νομοθεσία να αποσαφηνιστούν οι περιπτώσεις ή τα κριτήρια ώστε οι διενεργηθείσες δαπάνες να εμπίπτουν στις διατάξεις περί έκπτωσης. 7) Θα πρέπει να καταργηθούν οι απαλλακτικές διατάξεις περί απογραφής ώστε να είναι εφικτός, ουσιαστικός και ομοιόμορφος ο έλεγχος του συνόλου των επιχειρήσεων. 8) Προτείνεται η επαναλειτουργία των Επιτροπών Διοικητικής Επίλυσης Διαφορών με τη μορφή αποκεντρωμένων επιτροπών. Τέλος, προτείνεται να αποσαφηνιστούν οι έννοιες ή να εξειδικευτούν τα είδη του ελέγχου (Μερικός και Πλήρης έλεγχος), να εξειδικευτούν οι πράξεις προσδιορισμού φόρου, να γίνει εξορθολογισμός των προστίμων του Κ.Φ.Δ. τουλάχιστον όσον αφορά τις διαδικαστικές παραβάσεις και να αποσαφηνιστούν οι διατάξεις και οι περιπτώσεις που αφορούν την παράταση του δικαιώματος έλεγχου από την διοίκηση (παραγραφή). Τέλος, θεωρούμε σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση της πάταξης της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής σε διεθνές επίπεδο την πρόσφατη έκδοση του Παγκόσμιου Προτύπου για την Αυτόματη Ανταλλαγή Φορολογικών Πληροφοριών (Ιούλιος 2014), το οποίο αναμένεται να εφαρμοστεί από το 2017 τουλάχιστον από τις 65 χώρες έχουν ήδη δεσμευτεί να το εφαρμόσουν. Το γεγονός αυτό ανοίγει νέες σημαντικές δυνατότητες και στον φορολογικό έλεγχο και θεωρούμε ότι είναι αξιόλογο να διερευνηθεί σε μελλοντική έρευνα.