Η σύγκρουση των δικαιωμάτων της ιδιοκτησίας και του περιβάλλοντος στο πλαίσιο της νομολογίας του ΕΔΔΑ

Το ελληνικό Σύνταγμα κατοχυρώνει ρητά την προστασία του περιβάλλοντος, φυσικού, πολιτιστικού και οικιστικού στο άρθρο 24. Ωστόσο, τέτοια ρητή αναφορά στο δικαίωμα στο περιβάλλον απουσιάζει στο διεθνές σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ειδικά στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Από την άλλη πλευρά, το ελληνικό Σύνταγμα κατοχυρώνει ρητά και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία στο άρθρο 17. Το περιεχόμενο του άρθρου αυτού είναι ότι η ιδιοκτησία προστατεύεται από το Κράτος αλλά τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιδιοκτησία δεν πρέπει να ασκούνται ενάντια στο δημόσιο συμφέρον. Για τον λόγο αυτό, οι επόμενες παράγραφοι του άρθρου 17 αναλύουν τη διαδικασία της απαλλοτρίωσης για δημόσια ωφέλεια. Η ΕΣΔΑ κατοχυρώνει ρητά το δικαίωμα στην περιουσία στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της, ενώ, όπως προαναφέρθηκε, δεν υπάρχει καμία αναφορά στην προστασία του περιβάλλοντος στο κείμενό της. Παρόλο που η ΕΣΔΑ δεν περιέχει ρητή κατοχύρωση του δικαιώματος σε ένα καθαρό και ήσυχο περιβάλλον, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει αναπτύξει πλούσια νομολογία και έχει αποφανθεί ότι όπου ένας ιδιώτης επηρεάζεται ευθέως και σημαντικά από θόρυβο ή άλλης μορφής μόλυνση, τότε η ΕΣΔΑ τυγχάνει εφαρμογής. Το Δικαστήριο έχει υπογραμμίσει ότι η σημαντική μόλυνση του περιβάλλοντος είναι δυνατόν να επιδρά αρνητικά στη διαβίωση των ανθρώπων. Επίσης, τα Κράτη έχουν υποχρέωση όχι μόνο να απέχουν από αυθαίρετες παρεμβάσεις αλλά επιπλέον πρέπει να λαμβάνουν εύλογα και κατάλληλα μέτρα ώστε να προστατεύουν τα δικαιώματα των ιδιωτών. Περιβαλλοντικά θέματα εξετάστηκαν από το ΕΔΔΑ σε διάφορες υποθέσεις με αναγωγή σε διαφορετικά ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία της έκφρασης και την οικογενειακή ζωή σε μια ευρεία κατηγορία υποθέσεων, συμπεριλαμβανομένων υποθέσεων περιβαλλοντικής μόλυνσης, ανθρώπινων ή φυσικών καταστροφών και πρόσβασης σε περιβαλλοντικές πληροφορίες. Μάλιστα, αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις αφορούν ελληνικές υποθέσεις και είναι αυτές οι οποίες θα αναλυθούν στην παρούσα διπλωματική εργασία και συγκεκριμένα όσες το δικαίωμα στην ιδιοκτησία έρχεται σε σύγκρουση με το δικαίωμα στο περιβάλλον.