Οργανωσιακή κουλτούρα δημοσίου νοσοκομείου : παράγοντες μετάβασης από το γραφειοκρατικό σε ένα νέο μοντέλο διοίκησης

Στο σημερινό παγκόσμιο και ανταγωνιστικό περιβάλλον, με τις μεταβαλλόμενες οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις, με τις προκλήσεις και τους περιορισμούς, οι οργανισμοί καλούνται να επιβιώσουν και να προσαρμοστούν. Ιδιαίτερα, οργανισμοί όπως το δημόσιο νοσοκομείο, το οποίο διαδραματίζει θεμελιακό ρόλο στη λειτουργία των κοινωνιών, καλείται να υπερβεί τις όποιες οργανωτικές και διοικητικές δυσλειτουργίες και να εξελιχθεί σε έναν οργανισμό μάθησης με κύριες συνιστώσες την ποιότητα και την ασφάλεια του ασθενή. Κρίσιμη μεταβλητή επίτευξης του ως άνω στόχου θεωρείται η οργανωσιακή κουλτούρα. Ερευνητές τη θεωρούν ως μια κρίσιμη μεταβλητή στην οργανωτικό-διοικητική και οικονομικό-διαχειριστική λειτουργία που επηρεάζει θεμελιακά την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα του οργανισμού, την ικανοποίηση των εργαζομένων και των ασθενών καθώς και την ποιότητα των αγαθών και υπηρεσιών. Ο σκοπός της παρούσας διατριβής, είναι πρώτον, η κατανόηση και η καταγραφή της υφιστάμενης οργανωσιακής κουλτούρας των δημοσίων νοσοκομείων καθώς και η διερεύνηση του μοντέλου κουλτούρας που επιθυμούν τα στελέχη να διέπει τον οργανισμό τους στο προσεχές 5ετές χρονικό διάστημα και δεύτερον, η διερεύνηση των τρόπων επίτευξης αυτής της μετάβασης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 20 γενικά δημόσια νοσοκομεία του λεκανοπεδίου Αττικής και το δείγμα αποτελείται από 541 ανώτατα και ανώτερα στελέχη των τεσσάρων υπηρεσιών των νοσοκομείων. Στα στελέχη χορηγήθηκε το Εργαλείο Αξιολόγησης της Οργανωσιακής Κουλτούρας (OCAI), που βασίζεται στη θεωρία του Πλαισίου των Ανταγωνιστικών Αξιών των Cameron και Quinn. Τα αποτελέσματα της έρευνας, κατέγραψαν ότι η επικρατούσα οργανωσιακή κουλτούρα, που διέπει το νοσοκομειακό χώρο, είναι το γραφειοκρατικό μοντέλο οργάνωσης σε ποσοστό 47,05%. Το επιθυμητό μοντέλο οργάνωσης είναι των ανθρωπίνων πόρων ή του συμμετοχικού μάνατζμεντ σε ποσοστό 31,11%, ακολουθεί το μοντέλο του ανοικτού συστήματος (25,08%), το μοντέλο των στόχων αποδοτικότητας (24,42%) και τέλος το ιεραρχικό – γραφειοκρατικό μοντέλο με ποσοστό μόλις 19,40%. Διαφαίνεται λοιπόν, η επιθυμία μετάβασης από το ιεραρχικό-γραφειοκρατικό μοντέλο οργάνωσης, στο μοντέλο του συμμετοχικού μάνατζμεντ, το οποίο όμως θα εμπεριέχει στοιχεία ευελιξίας, δημιουργικότητας, δυναμισμού και ανταγωνιστικότητας. Τα ως άνω αποτελέσματα, οδήγησαν, την παρούσα διατριβή, στη διενέργεια ποιοτικής έρευνας με τη μέθοδο Delphi, ώστε να διερευνηθούν οι τρόποι επίτευξης αυτής της μετάβασης. Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων της μεθόδου αποτελείται από 10 μέλη, ειδικοί στο χώρο διοίκησης-διαχείρισης υπηρεσιών υγείας και στον ακαδημαϊκό χώρο με εξειδίκευση στον τομέα υγείας. Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, η εκπαίδευση για την εκ βαθέων αλλαγή φιλοσοφίας και νοοτροπίας των δημοσίων υπαλλήλων, η ενδυνάμωση αυτών για τη συναισθηματική τους εμπλοκή στο νοσοκομειακό χώρο, η ουσιαστική λειτουργία των κύκλων ποιότητας, η τοποθέτηση ηγετών με συστημική προσέγγιση και συναισθηματική νοημοσύνη που θα ενορχηστρώνουν τη συλλογική προσπάθεια, η απεμπλοκή των ηγετών από πολιτικά συμφέροντα και πιέσεις, η εισαγωγή σύγχρονης τεχνολογίας, η μείωση της πολυνομίας (απογραφειοκρατικοποίηση) και η υποστήριξη της όλης αλλαγής από το Υπουργείο Υγείας, μπορούν να οδηγήσουν ένα δημόσιο νοσοκομείο στην αλλαγή του μοντέλου κουλτούρας και από γραφειοκρατικό μοντέλο σταδιακά να καταλήξει σε συμμετοχικό με στοιχεία ευελιξίας και δημιουργικότητας.