Ευρωπαϊκοί φορείς ελέγχου του εγκλήματος στο πλαίσιο της αλληλόδρασης εθνικού και υπερεθνικού επιπέδου εξουσίας: η περίπτωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελικής Αρχής

Με το άρθρο 86 της ΣΛΕΕ προβλέπεται η σύσταση και λειτουργία της ΕΕΑ προκειμένου να προστατευθούν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, καθώς ούτε τα υφιστάμενα όργανά της (OLAF, Eurojust και Europol) αλλά ούτε οι εθνικές αρχές των κρατών-μελών δρώντας μεμονωμένα μπόρεσαν μέχρι σήμερα να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την εγκληματικότητα αυτή. Ειδικότερα, η ΕΕΑ θα είναι αποκλειστικά αρμόδια για τη διεξαγωγή ερευνών και την άσκηση ποινικής δίωξης για αδικήματα σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Ως εκ τούτου, δημιουργείται μια αλληλόδραση μεταξύ του θεσμού αυτού τόσο με εθνικές αρχές ελέγχου όσο και με άλλους φορείς της ΕΕ. Απ’ αυτή την άποψη, ο νέος θεσμός της ΕΕΑ εισάγει νέα δεδομένα στην προβληματική του «εξευρωπαϊσμού» («europeanisation») της αντεγκληματικής πολιτικής και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Με δεδομένη την έντονη ανησυχία που έχει αναπτυχθεί διεθνώς για το συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον της οικονομικής παραβατικότητας και την αντίστοιχη δημιουργία ευρωπαϊκών, διεθνών αλλά και εθνικών φορέων για την καταπολέμησή της, η παρούσα διπλωματική εργασία αποβλέπει στη μελέτη των νέων θεσμών πρόληψης και καταστολής που προτείνεται να δημιουργηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ο «Ευρωπαίος Εισαγγελέας». Ειδικότερα, θα αναλυθεί η ευρωπαϊκή αντεγκληματική πολιτική, ως αποτέλεσμα αλληλοδράσεων ανάμεσα σε εθνικές και ευρωπαϊκές/ενωσιακές βαθμίδες εξουσίας, καθώς και οι έννοιες της «διεθνικότητας» στις διαδικασίες σχεδιασμού και εφαρμογής της αντεγκληματικής πολιτικής ενός κράτους, του «ευρωπαϊκού δικαιικού πλουραλισμού» και του «εξευρωπαϊσμού» της αντεγκληματικής πολιτικής. Στη συνέχεια, θα αναφερθούμε στην ευρωπαϊκή δικαστική συνεργασία, στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου και στις επιδράσεις της Συνθήκης της Λισαβόνας στη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις. Επίσης, θα αναλυθούν οι ευρωπαϊκοί φορείς ελέγχου του εγκλήματος (Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο, Eurojust, Europol, OLAF) και η μεταξύ τους συνεργασία. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο θεσμό της ΕΕΑ από το «Corpus juris» μέχρι τη Συνθήκη της Λισαβόνας, οι αρμοδιότητές της, ο τρόπος λειτουργίας της και τα πλεονεκτήματα και τυχόν προβλήματα που εμφανίζει, όπως όλα αυτά έχουν διαμορφωθεί έως τις 31 Οκτωβρίου 2014. Η μεθοδολογία της έρευνας που θα ακολουθηθεί είναι η ανάλυση περιεχομένου επίσημων τεκμηρίων της ΕΕ (νομοθετικών και de lege ferenda) και σχετικών επιστημονικών μελετών.