Φορητές ψηφιακές συσκευές στα μουσεία ως φορέας ερμηνείας και δημιουργίας εμπειριών

Η εισαγωγή των τεχνολογιών στα μουσεία συμβάλλει σημαντικά στην ικανοποίηση των ποικίλων αναγκών και προσδοκιών των επισκεπτών, προσφέροντας πολλαπλές πληροφορίες και ερμηνείες για τα εκθέματα, μεγαλύτερη διάδραση με αυτά, καθώς και τη δυνατότητα εξατομίκευσης της επίσκεψης και της μουσειακής εμπειρίας. Την τελευταία δεκαετία, σημαντική διάδοση γνωρίζει το μοντέλο BYOD, η χρήση, δηλαδή, των έξυπνων κινητών τηλέφωνων ή tablets των επισκεπτών, για την πρόσβαση σε περιεχόμενο και εφαρμογές που στόχο έχουν την παροχή εξατομικευμένων ξεναγήσεων και εμπειριών.Με την παρούσα εργασία αποπειράθηκε η διερεύνηση της οπτικής αθηναϊκών μουσείων που εφαρμόζουν το συγκεκριμένο μοντέλο, ώστε να κατανοηθούν οι παράγοντες που δρουν ενισχυτικά ή ανασταλτικά στην υιοθέτησή του. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκαν ημιδομημένες συνεντεύξεις με εκπροσώπους από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το Μουσείο Πόλεως των Αθηνών, το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Τηλεπικοινωνιών του ΟΤΕ, το Μουσείο Μπενάκη και το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.Η στάση των μουσείων και ο βαθμός ωριμότητάς τους απέναντι στη χρήση έξυπνων προσωπικών φορητών συσκευών ως μέσων ερμηνείας και δημιουργίας εμπειριών, οι λόγοι υιοθέτησης του μοντέλου BYOD, τα ζητήματα και οι προκλήσεις που αντιμετώπισαν τα μουσεία κατά την υλοποίηση και προώθηση των εφαρμογών για έξυπνες προσωπικές φορητές συσκευές, καθώς και οι απόψεις των μουσείων για την συμβολή αυτών των εφαρμογών στην εμπειρία των επισκεπτών, αλλά και στην ικανοποίηση των αναγκών τους, αποτέλεσαν τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα, στα οποία κλήθηκαν να απαντήσουν οι συνεντευξιαζόμενοι.Από τα αποτελέσματα της έρευνας αναδείχθηκε η θετική στάση των μουσείων απέναντι στην χρήση τόσο του μοντέλου BYOD όσο και των τεχνολογικών καινοτομιών γενικότερα. Ο κυριότερος λόγος υιοθέτησης του μοντέλου είναι η ικανοποίηση των επισκεπτών, καθώς θεωρείται ότι εμπλουτίζει την ερμηνευτική διαδικασία, αλλά και την μουσειακή εμπειρία. Μάλιστα, προέκυψε ότι η χρήση εφαρμογών για προσωπικές φορητές συσκευές ενισχύει τη διάδραση του επισκέπτη με τα εκθέματα και τους άλλους επισκέπτες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις επεκτείνει και τη μουσειακή εμπειρία εκτός του φυσικού χώρου του μουσείου.Επιπλέον, αναδείχθηκαν οι δυσκολίες και τα προβλήματα που αντιμετώπισαν τα μουσεία κατά την εφαρμογή του μοντέλου BYOD και την ανάπτυξη εφαρμογών για έξυπνες προσωπικές φορητές συσκευές. Τα βασικότερα εξ αυτών είναι οι απαιτήσεις σε χρήματα, χρόνο και ανθρώπινο δυναμικό για την ανάπτυξη των εφαρμογών, η γρήγορη απαξίωση των τεχνολογιών, καθώς και η παλαιότητα κάποιων μουσειακών χώρων που καθιστά δύσκολη την ανάπτυξη υποδομών για τις νέες τεχνολογίες.Οι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν στην επιτυχία του μοντέλου BYOD είναι η συνεχής προώθηση των εφαρμογών, η εξοικείωση των επισκεπτών με τις τεχνολογίες και η ύπαρξη κατάλληλων υποδομών για την υποστήριξη του συγκεκριμένου μοντέλου. Τέλος, διαπιστώθηκε η απουσία ερευνών κοινού πριν τη δημιουργία των εφαρμογών, αλλά και ερευνών αξιολόγησης των εφαρμογών από τους χρήστες, με αποτέλεσμα την αδυναμία ανατροφοδότησης από τους επισκέπτες.Ως αντικείμενα μελλοντικών ερευνών προτείνονται αφενός η εξέταση των στάσεων και των απόψεων των επισκεπτών για τη χρήση του μοντέλου BYOD και αφετέρου η σύγκριση των ελληνικών μουσείων που χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο μοντέλο με αντίστοιχα μουσεία του εξωτερικού.