Η ανακάλυψη και διαχείριση των ελληνικών χορών και η συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας

Η παρούσα διατριβή ερευνά τους παράγοντες που ανέδειξαν τη σημασία του ελληνικού χορού ως μέσο προβολής της εθνικής ταυτότητας. Ο ελληνικός χορός φορτίζεται μέχρι σήμερα με αφηγήματα, που τον συνδέουν με την Αρχαιότητα και προβάλλονται ως ιστορικές αλήθειες. Η τάση αυτή εισάγεται από τους ξένους ταξιδιώτες, που περιηγούνται τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο και έρχονται σε επαφή με τις εκφάνσεις του δημόσιου και ιδιωτικού βίου των Ελλήνων. Σταδιακά αναπτύσσεται μία φιλολογία που, με επιχειρήματα από την αρχαία γραμματεία, προσπαθεί να τεκμηριώσει τη συνέχεια του νεότερου ελληνικού πολιτισμού, και ιδιαίτερα του χορού, με την Αρχαιότητα. Στο ανεξάρτητο Ελληνικό Κράτος, καθιερώνονται από την ξενόφερτη εξουσία και τους νεόφερτους του έξωθεν ελληνισμού, οι ευρωπαϊκού τύπου χοροεσπερίδες με αποκλειστικά ευρωπαϊκούς χορούς και οι τοπικοί χοροί περιορίζονται εν πολλοίς στο αγροτικό περιβάλλον. Κατά τη διαδικασία ανάδειξης των στοιχείων που συγκροτούν την εθνική ταυτότητα, δόθηκε από το Κράτος και τη λογιοσύνη προτεραιότητα στη γλώσσα και στη θρησκεία, ενώ άλλες μορφές έκφρασης έμειναν στο περιθώριο. Ο προβληματισμός και οι αναζητήσεις της γενιάς του 1880, υπό την επίδραση της επιστήμης της Λαογραφίας, οδήγησε στην ανάδειξη εθνικών ‘Σχολών’ στη λογοτεχνία, στα εικαστικά και στη μουσική. Ο χορός ως τέχνη είναι ανύπαρκτος στο ελληνικό περιβάλλον και οι ελληνικοί χοροί αντιμετωπίζονται μόνο ως τρόπος διασκέδασης, που φαίνεται σταδιακά να κερδίζει έδαφος καί στα αστικά κέντρα. Στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η γυναίκα καλείται να θέσει ως κυρίαρχο καθήκον της το πρόταγμα της εθνικής αναγέννησης, η πρωτοπόρος της γυναικείας κίνησης Καλλιρρόη Σιγανού-Παρρέν, ιδρύει το Λύκειο των Ελληνίδων και συγκαταλέγει στους βασικούς σκοπούς του την ανάδειξη των εθνικών χορών. Το Λύκειο πραγματοποιεί μια πρώτη γιορτή/παράσταση με ελληνικούς εθνικούς χορούς, συστηματοποιημένους και αποκαθαρμένους, σύμφωνα με την αστική αντίληψη για το ήθος που πρέπει να τους διακρίνει, κατ’ αναλογία με το υποτιθέμενο αρχαιοελληνικό. Η παράσταση αυτή, αποτέλεσε σημείο εκκίνησης για μία διαφορετική προσέγγιση του ελληνικού χορού, ο οποίος καλείται πλέον να εξυπηρετήσει εθνικούς σκοπούς, μέσω της θεατροποιημένης προβολής του. Τότε έρχεται στην επιφάνεια ο περιηγητικός λόγος που χρησιμοποιείται επιλεκτικά, για να ενσωματώσει στο εθνικό αφήγημα καί τους χορούς. Η έρευνα παρακολουθεί την παρουσία και τον λόγο περί ελληνικού χορού, από την πρώτη αναφορά σε ταξιδιωτικό κείμενο του 16ου αιώνα μέχρι την παράσταση του Λυκείου των Ελληνίδων, την Πρωτομαγιά του 1911.