Οι θεσμικές πρωτοβουλίες για την προστασία των φυσικών πόρων και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας: οι περιοχές προστασίας ως μονάδες διατήρησης της αξίας της φύσης

Σκοπός της εν λόγω εργασίας είναι να διερευνήσει τις θεσμικές πρωτοβουλίες που διέπουν την προστασία των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας σε διεθνές, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, υπό το πρίσμα των περιοχών προστασίας. Πρωτίστως, μέσω βιβλιογραφικής ανασκόπησης διατυπώνονται και επεξηγούνται οι βασικές έννοιες και οι ορισμοί που διέπουν την έννοια του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, αναλύεται η αξία της και ορίζονται οι περιοχές προστασίας, τα κριτήρια ταξινόμησης που τις κατηγοριοποιούν, καθώς και τα οφέλη που αξιώνονται από αυτές. Στη συνέχεια, πραγματοποιείται μια ανασκόπηση διεθνών και περιφερειακών κειμένων προστασίας και διατήρησης του φυσικού κεφαλαίου, ξεκινώντας από τις πρώτες πρωτοβουλίες της δεκαετίας του 1970 για την προστασία των αποδημητικών πτηνών και της άγριας πανίδας, μέχρι τη Διεθνή Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα (1992), και το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια (2010), τους Στόχους Aichi που τέθηκαν, αλλά και τη Σύμβαση της Βαρκελώνης (1995). Παρατηρείται μέσω των κειμένων αυτών και μέσω περιπτώσεων παγκοσμίως η αλλαγή της αντίληψης της έννοιας της προστασίας μέχρι σήμερα. Έμφαση δίνεται επίσης στις ενωσιακές πρωτοβουλίες που έλαβαν τη μορφή Οδηγιών και Κανονισμών προστασίας, καθώς και τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως το LIFE και το Δίκτυο Natura 2000, ενώ βαρύτητα δίνεται στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα και τον τρόπο που αναπτύχθηκε. Σε εθνικό επίπεδο ακολουθεί η περιβαλλοντική πολιτική της Ελλάδας μέσω του Συντάγματος, και άλλων νομικών κειμένων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και περιγράφεται το εθνικό σύστημα προστατευόμενων περιοχών και οι φορείς διαχείρισης και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις που δρουν στη χώρα. Μνεία γίνεται στην υφιστάμενη κατάσταση σε επίπεδο βιοποικιλότητας καθώς και στην Εθνική Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα που υιοθετήθηκε το 2004. Τέλος, βάσει των ερευνητικών ερωτημάτων που έχουν τεθεί πραγματοποιείται μια κριτική ανάλυση του πλαισίου προστασίας, όπως αυτό διαμορφώνεται μέσω των προστατευόμενων περιοχών μέχρι σήμερα, καθώς επίσης των πρωτοβουλιών και των προγραμμάτων που εφαρμόζονται.