Η αρχή ne bis in idem: ελληνική και ευρωπαϊκή νομολογιακή «προσέγγιση»

Αντικείμενο μελέτης της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η αρχή ‘’ne bis in idem’’ και ειδικότερα πως η αρχή αυτή ερμηνεύεται τόσο από τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια, ήτοι τη νομολογία των ΕΔΔΑ και ΔΕΕ, όσο και από τα Ελληνικά Δικαστήρια, ήτοι τη νομολογία του ΣτΕ. Η ανωτέρω αρχή κατοχυρώνεται ως ατομικό δικαίωμα στα διεθνή νομικά μέσα των ανθρώπινων δικαιωμάτων , ενώ παράλληλα αναγνωρίζεται από όλα τα νομικά συστήματα που διαπνέονται από την ιδέα του σεβασμού και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων (σεβασμός στην ελευθερία και την αξιοπρέπεια των πολιτών) , αποτελώντας την ουσιαστική θωράκιση έναντι της καταχρηστικής άσκησης των κρατικών εξουσιών επί των πολιτών. Η παρούσα εργασία σκοπό έχει να παρουσιάσει το περιεχόμενο που προσέδωσαν στην αρχή ‘’ne bis in idem’’ η ΕΣΔΑ και το ενωσιακό δίκαιο, να εξετάσει πως η ανωτέρω αρχή εφαρμόζεται από την εθνική έννομη τάξη αλλά και να αναδείξει τόσο τη σύγκρουση όσο και την προσπάθειας σύγκλισης από το ΣτΕ με τη νομολογία του ΕΔΔΑ στο χρόνο. Αρχικά, θα παρουσιασθεί το πεδίο εφαρμογής της αρχής ne bis in idem υπό το πρίσμα της νομολογίας των δύο Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων, κυρίως δε της διασαφήνισης της αυτόνομης έννοιας της «κατηγορίας ποινικής φύσεως» κατά το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, όπως αυτή προσδιορίστηκε μέσω των κριτηρίων Engel, καθώς και των αντίστοιχων όρων «δεύτερη δίωξη ή καταδίκη» και «ταυτότητα της παράβασης» του άρθρου 4 παρ. 1 του 7ου Π.Π. της ΕΣΔΑ, όπως αυτές ερμηνεύτηκαν από τη νομολογία κυρίως του ΕΔΔΑ. Εν συνεχεία, εξετάζεται και αναλύεται η εφαρμογής της ανωτέρω αρχής από τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα, έχοντας ως στόχο να αποτυπωθεί με χρονική προτεραιότητα, η αρχική ασυμβατότητα μεταξύ των αποφάσεων του ΕΔΔΑ και του ΣτΕ. Τέλος, περιγράφεται η μεταστροφή της ημεδαπής νομολογίας και η επιτυχής ενσωμάτωση της νομολογίας του ΕΔΔΑ στην εσωτερική έννομη τάξη, μέσα από την παρουσίαση των πρόσφατων νομολογιακών εξελίξεων.