Πόλεμος κατά της τρομοκρατίας και θεμελιώδη δικαιώματα : τα όρια των δικαιωμάτων;

Εάν η πτώση του τείχους του Βερολίνο συμβολίζει την πραγμάτωση της ελευθερίας, τότε η καταστροφή των Δίδυμων Πύργων συμβολίζει την αναγκαιότητα της ασφάλειας. Οι δύο αυτές έννοιες θα μας απασχολήσουν στην παρούσα διπλωματική εργασία και θα αποτελέσουν το έναυσμα, αφενός για μια στοιχειοθέτηση του περιεχόμενού τους, αφετέρου για την αξιολόγηση των μέτρων πρόληψης που λαμβάνονται σε παγκόσμιο, κυρίως όμως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεδομένου ότι η ασφάλεια και η ελευθερία δεν είναι πάντα αντίθετες έννοιες, αφού ό,τι προστίθεται σε ασφάλεια δεν αφαιρείται πάντοτε από την ελευθερία επιβάλλεται να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει κάθε φορά που αυτή η συμπληρωματική σχέση αλλοιώνεται: οπόταν και έχουμε την εμφάνιση φαινομένων που διακρίνονται από την παρουσία ελλείμματος τόσο στο χώρο της ασφάλειας αλλά και πολύ περισσότερο στο πεδίο των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Σε πρώτο επίπεδο θα παρουσιαστούν οι σημαντικότερες πρωτοβουλίες που αναπτύχθηκαν στα πεδία της ασφάλειας, της δικαιοσύνης και της ελευθερίας, ιδίως από τους προαναφερόμενους διακρατικούς θεσμούς, και πως αυτές συνέβαλλαν καθοριστικά στην δημιουργία ενός ενιαίου χώρου. Στην συνέχεια θα αναπτυχθούν ζητήματα που καταδεικνύουν πως η παγκοσμιοποίηση της τρομοκρατίας συμπλέκεται και συνδιαλέγεται με τον χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θα αξιολογηθούν τα αποτελέσματα αυτού του συγκερασμού. Τέλος, θα μας απασχολήσουν ζητήματα νομολογίας που καταδεικνύουν εμφανώς θέματα παραβίασης ανθρώπινων δικαιωμάτων, λόγω των μέτρων που αποσκοπούν στον περιορισμό των φαινομένων της τρομοκρατίας, αλλά και που δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς αναφορικά με το εάν εν τοις πράγμασιν υφίστανται, αλλά και που πρέπει ίσως να τοποθετηθούν, τα όρια των δικαιωμάτων. Και όλα αυτά πάντοτε σε συνάρτηση και εξάρτηση με τα αντίστοιχα όρια των μέτρων που αποβλέπουν στην εξάλειψη της οργανωμένης εγκληματικής συμπεριφοράς. Το πεδίο δράσης της τρομοκρατίας σύγχρονα δεν βρίσκει όριο στα εθνικά σύνορα του παραδοσιακού κράτους. Ενώ παλαιότερα η έννοια της τρομοκρατίας ταυτιζόταν και οριοθετούνταν με βάση την εδαφική επικράτεια, στην εποχή μας κάτι τέτοιο αποτελεί σίγουρα την εξαίρεση. Ο σύγχρονος κανόνας υπακούει στην έννοια της διαπλανητικής τρομοκρατίας, ενώ τα πρόσφατα γεγονότα στην Ουτόγια της Νορβηγίας έφεραν την παγκόσμια κοινότητα αντιμέτωπη με την έννοια της ατομικής τρομοκρατίας, σύμφωνα με την οποία ένα τρομοκρατικό χτύπημα δεν προϋποθέτει την πρότερη σύσταση ομάδας. Όλα τα παραπάνω σίγουρα έχουν επηρεάσει αλλά και καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τις πρωτοβουλίες των κρατών προς την ενίσχυση της ασφάλειας. Ο αγώνας κατά του οργανωμένου εγκλήματος ανάγκασε τα κράτη να συμπράξουν ώστε να υπάρχουν περισσότερες εγγυήσεις για θετικό αποτέλεσμα. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν γίνεται αναίμακτα: τα κυρίαρχα κράτη προκειμένου να επιτύχουν ένα ελάχιστο επίπεδο συνεννόησης προβαίνουν σε παραχωρήσεις. Και σίγουρα σε διπλωματικό και πολιτικό επίπεδο οι παραχωρήσεις αυτές ισοδυναμούν με de facto απώλεια άλλοτε δικαιωμάτων και κεκτημένων, και άλλοτε στοιχείων της ίδιας της εθνικής κυριαρχίας. Η ανάγκη για καταπολέμηση της τρομοκρατίας δεν μπορεί να φτάνει σε σημείο που θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα σε πολλές περιπτώσεις καταπατώνται. Πολύ δε περισσότερο δεν μπορούμε να υιοθετήσουμε πρακτικές που θίγουν άμεσα στοιχεία της εθνικής κυριαρχίας. Η αναζήτηση του μέτρου ανάμεσα στην ασφάλεια και την ελευθερία είναι πάντοτε το ζητούμενο αφού μόνο η ισορροπία των δύο εννοιών μας ενδιαφέρει και όχι η σύγκρουσή τους. Όταν η αντίθεση των εθνικών συμφερόντων σε διεθνές διπλωματικό επίπεδο είναι δεδομένη και λογική, η αναζήτηση της χρυσής τομής για αρμονική συνύπαρξη της ασφάλειας και της ελευθερίας πρέπει να είναι το επιδιωκόμενο.