Το ΠΑΣΟΚ ως «Κληρονομιά»;

Αυτή η διατριβή επιχειρεί, με όχημα το ΠΑΣΟΚ, να αναδείξει τις μεταμορφώσεις που επιτελούνται στο πεδίο του εθνικού εαυτού την περίοδο της «ελληνικής κρίσης», με έμφαση στο χρονικό διάστημα από το 2010 έως το 2019. Εξετάζει τις αναπαραστάσεις του ΠΑΣΟΚ, εστιάζοντας στους γελοιοποιητικούς λόγους και τις πρακτικές που διαμορφώθηκαν σχετικά με αυτό ως μια διαδικασία επαναφαντασίωσης, στο πλαίσιο της οποίας συμβαίνουν σύνθετες πολιτισμικές διεργασίες που είναι άρρηκτα συνυφασμένες με τα συλλογικά νοήματα και τα συναισθηματικά φορτία που παρήγαγε η συνθήκη της «ελληνικής κρίσης». Κεντρικό ζητούμενο της διατριβής υπήρξε η διερεύνηση του πώς και γιατί το ΠΑΣΟΚ μετατρέπεται, μετά την κρίση, σε εθνικό ανέκδοτο που προκαλεί γέλιο και υποδηλώνει ντροπή και αποστροφή, όπως επίσης και το τι κάνει αυτό το γέλιο. Έτσι, η διατριβή εντρύφησε σε λόγους και πρακτικές, εικόνες, χειρονομίες, αντικείμενα, memes και συλλογικά συναισθήματα που συνθέτουν την ηθική και αισθητική επαναφαντασίωση του ΠΑΣΟΚ προ κρίσης στις νέες συνθήκες μετά την κρίση. Στη διατριβή προσεγγίζω την κρίση ως νεοαποικιακή τεχνολογία βιοπολιτικής απεικόνισης του ελληνικού εθνικού εαυτού, που θεωρείται υπαίτιος για την οικονομική κατάρρευση της χώρας και απαιτεί την «αποστολή εκπολιτισμού». Σε αυτό το πλαίσιο, ο εθνικός εαυτός της Μεταπολίτευσης, δηλαδή ο προ κρίσης εαυτός, που αναπαρίσταται μέσω της μετωνυμίας του ΠΑΣΟΚ, γελοιοποιείται και χλευάζεται δημόσια στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τον πολιτικό λόγο εκτός αλλά και εντός της χώρας. Διερευνώ τον εθνικό εαυτό μέσα από το πρίσμα του «κοινότοπου» (Βillig, 1995) και «καθημερινού εθνικισμού» (Skey & Antonish, 2017) και μέσα από τις «συν-αισθηματικές οικονομίες» (Ahmed, 2018) για να κατανοήσω τους συσχετισμούς του με το ΠΑΣΟΚ και τη μεταμόρφωσή του σε μια πολύσημη μετωνυμία της Μεταπολίτευσης, της δεκαετίας του 1980 και του εθνικού εαυτού που έφερε την κρίση. Ισχυρίζομαι ότι η φαντασιακή αναπλαισίωση του ΠΑΣΟΚ διαδραματίζεται ως μορφή ενός «καθημερινού εθνικισμού», ο οποίος αναδεικνύει πότε, πού και πώς οι άνθρωποι ανακαλούν την ύπαρξη του έθνους προκειμένου να δώσουν νόημα στους κόσμους τους (Skey 2011). Σ’ αυτό το πλαίσιο, υποστηρίζω ότι το χιούμορ, η ειρωνεία και το γέλιο με το ΠΑΣΟΚ και οι τρόποι που αυτά επιτελούνται αποτελούν μια πράξη πολιτισμικής διάκρισης ανάμεσα στον εθνικό εαυτό πριν την κρίση (που έφερε την κρίση) και σε αυτόν μετά την κρίση. Αυτές οι πρακτικές ευθυγραμμίζονται με αυτό που ονομάζει ο Γκρέγκορι Πιερρό «χιπ ειρωνεία» (2023, σ. 34), δηλαδή μια πολιτισμική, αισθητική και καταναλωτική προσέγγιση στα πράγματα που αποποιείται οποιαδήποτε πολιτική ευθύνη των λόγων που παράγει υπό τη δικαιολογία ότι πρόκειται «απλώς» για ένα αστείο. Η επαναφαντασίωση του ΠΑΣΟΚ επηρεάζει τη σχέση των υποκειμένων με την πολιτική, τη συλλογική μνήμη και την ιστορία. Έτσι, μέσα από αυτήν την ειρωνική και καταναλωτική προσέγγιση του χιπστερισμού, η εμπειρία της συλλογικής μνήμης του ΠΑΣΟΚ και της Μεταπολίτευσης μετατρέπει την ιστορία σε θέαμα το οποίο με την σειρά του εκπαιδεύει και μετατρέπει τα ιστορικά και πολιτικά υποκείμενα σε σύγχρονους «χίπστερ αποικιοκράτες» (Πιερρό, 2023), και τα προσκαλεί να εξευγενίσουν το παρελθόν και να το κατακτήσουν καταναλώνοντάς το.