Η διαλεκτική του υποκειμένου στον αντι-Οιδίποδα των Deleuze-Guattari

Ευσταθίου, Γιάννης Ε.

2017

Αντικείμενο της εργασίας είναι η ανάδειξη της διαλεκτικής συγκρότησης του υποκειμένου στους Deleuze-Guattari, με γνώμονα το πρώτο κοινωνικο-πολιτικό τους έργο, τον Αντι-Οιδίποδα. Αρχικά, θα επιχειρήσουμε να ορίσουμε συνοπτικά το έργο του Deleuze ως απάντηση στον Hegel, αναδεικνύοντας τη διαφορική διαλεκτική του Γάλλου φιλοσόφου και οργανώνοντας το έργο του σε μία λογική και μια φιλοσοφική τάξη εννοιών. Στη συνέχεια, θα παρουσιάσουμε τη μετα-ψυχολογία των Deleuze και Guattari αποσαφηνίζοντας τις θεωρητικές και κλινικές συντεταγμένες της με γνώμονα το έργο του Lacan, και θα σκιαγραφούμε στοιχεία μιας εγελιανής διαλεκτικής μετα-ψυχολογίας. Το υποκείμενο αναπτύσσεται, σύμφωνα με τη ντελεζιανή-διαλεκτική μέθοδο, ως επιθυμητική παραγωγή που οργανώνεται σε τρεις ασυνείδητες συνθέσεις υποκειμένου-αντικειμένου, Libido, Numen, Voluptas. Η Libido αποτελεί τη πρώτη σύνθεση του ασυνειδήτου, κατά την οποία ένα μερικό υποκειμενικό αισθητήριο όργανο έρχεται σε άμεση σχέση με ένα μερικό, λιβιδινικό αντικείμενο, παράγοντας μια πρώτη μορφή αυτοερωτικής απόλαυσης. Η Numen αποτελεί τη δεύτερη σύνθεση του ασυνειδήτου, κατά την οποία το υποκείμενο διαχωρίζεται από το αντικείμενο παράγοντας μια δεύτερη μορφή, φετιχιστικά αλλοτριωμένης απόλαυσης. Η Voluptas, τέλος, αποτελεί τη τρίτη σύνθεση του ασυνειδήτου, κατά την οποία το διαχωρισμένο υποκείμενο ανακτά το χαμένο αντικείμενο, παράγοντας μια μορφή, αποχωρισμένης από την φετιχιστική αλλοτρίωση, υπεραπόλαυσης. Οι στιγμές αυτές της συγκρότησης του υποκειμένου σχηματίζουν μια τριαδική διαλεκτική, κατά την οποία η αμεσότητα της σχέσης υποκειμένου-αντικειμένου (Libido) υπόκειται σε άρνηση (Numen) και σε άρνηση της άρνησης με επιστροφή του ανηρημένου σε ανώτερο επίπεδο (Voluptas). Η ανάλυση της οντολογίας της επιθυμητικής παραγωγής παρέχει το κριτήριο διάκρισης ανάμεσα στις a priori, υπερβατικές, παραμορφωτικές και τις a posteriori, εμμενείς,απελευθερωτικές πρακτικές χρήσεις της: η υπερβατική σύνδεση υποκειμένου-αντικειμένου στο Κύριο Σημαίνον (ολικό αντικείμενο-ολικό πρόσωπο) και στην Έλλειψη, η υπερβατική, αποκλειστική διάζευξη υποκειμένου-αντικειμένου και Νοήματος-Είναι, η υπερβατική σύζευξη υποκειμένου-αντικειμένου μέσω της θεμελιακής φαντασίωσης. Οι τρεις υπερβατικές χρήσεις της επιθυμητικής παραγωγής θεμελιώνουν τα τρία βασικά αξιώματα της τυπικής λογικής, την αρχή της ταυτότητας, την αρχή του αποκλειόμενου τρίτου (αρχή της αντίθεσης), και την αρχή του αποχρώντος λόγου (αρχή της σύνθεσης), θεμελιώνοντας το υπερβατολογικό Ego ως μοριακή μορφή αυτο-καταστολής της επιθυμητικής παραγωγής.

Download PDF

View in repository

Browse all collections