Ο ρόλος των χωρικών ανισοτήτων στην επιλογή του τόπου εγκατάστασης των βιομηχανιών: η περίπτωση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

Απώτερος σκοπός της εν λόγω εργασίας είναι η διερεύνηση των χωρικών ανισοτήτων και ο ρόλος που διαδραματίζουν στην επιλογή τόπου εγκατάστασης των βιομηχανιών που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, η οποία υπάγεται στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Κεντρικής Ελλάδας και αποτελεί μία νέα αυτοδιοικητική αρχή πέντε περιφερειακών ενοτήτων. Ένα εκ των χαρακτηριστικών της είναι η γεωμορφολογική, κοινωνικοοικονομική και πολιτισμική της πολυμορφία, συνθέτοντας πλούσια και αξιόλογη παραγωγική βάση, αγροτική παραγωγή και βιομηχανία, με πολλαπλές δυνατότητες παροχής υπηρεσιών ειδικά στον τουρισμό και το εμπόριο. H διάρθρωση της οικονομίας της ανά τομέα παραγωγής συνοδεύεται από την έντονη παρουσία του δευτερογενή τομέα (38,1%) έναντι του τριτογενούς. Επίσης, πρόκειται για μία Περιφέρεια με πολλές ανισότητες μεταξύ των νομών, αναφορικά με το κ.κ.ΑΕΠ, τον «Συνθετικό Δείκτη Ευημερίας και Ανάπτυξη» (ΣΔΕΑ) και τον πληθυσμό, με τις περισσότερες αναπτυξιακές της δραστηριότητες να είναι συγκεντρωμένες στις ορεινές και όχι στις πεδινές περιοχές της. Για την κάλυψη του ερευνητικού σκοπού, διεξήχθη πρωτογενής ποσοτική έρευνα, μέσω ερωτηματολογίου, με ερευνητικό δείγμα 173 ατόμων από βιομηχανικές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις της Π.Ε. Φθιώτιδας και Βοιωτίας. Τα αξιολογικά κριτήρια της χωροθέτησης των βιομηχανιών του δευτερογενούς τομέα της εν λόγω Περιφέρειας εμφάνισαν ποικιλομορφία. Πιο συγκεκριμένα, ως βασικότεροι αξιολογικοί παράγοντες προέκυψαν οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης, το κόστος γης, οι υπάρχουσες υφιστάμενες υποδομές, η ευκολία προσβασιμότητας, το εργατικό δυναμικό, το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών, η γειτνίαση με προμηθευτές και συνεργάτες, καθώς επίσης και η προϋπάρχουσα συγκέντρωση οικονομικής δραστηριότητας. Πρόκειται για ένα σύνολο αξιολογικών κριτηρίων που εμφάνισαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ τους. Συν τοις άλλοις, εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ της επιλογής χωροθέτησης με βάση τα στάδια του κύκλου ζωής του προϊόντος της επιχείρησης και του αν εφαρμόστηκαν και συναισθηματικά ή ορθολογικά κριτήρια στην επιλογή αυτή. Επίσης, αποδείχτηκε ότι οι υφιστάμενες υποδομές αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιών, βιολογικού καθαρισμού και διαχείρισης απορριμμάτων δεν επηρεάζουν την επιλογή του τόπου εγκατάστασης της επιχείρησης. Στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας παρατηρείται μείωση του πληθυσμού κατά τη δεκαετία 2001-2011, μείωση του εργατικού δυναμικού, στέρηση ανθρωπίνων πόρων υψηλής εξειδίκευσης, μείωση του Ακαθάριστου Περιφερειακού Προϊόντος σε όλη την περίοδο 2010-2015 και αύξηση της ανεργίας τα τελευταία χρόνια. Γίνεται αντιληπτό λοιπόν, πως οι χωρικές ανισότητες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επιλογή τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων. Οι χωρικές ανισότητες διέπονται τόσο απο οικονομικούς όσο και απο κοινωνικούς παράγοντες οι οποίοι με τη σειρά τους επηρεάζουν την επιλογή τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων. Απόρροια των παραπάνω και μέσω της έρευνας που πραγματοποιήθηκε είναι ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό να υποστηρίζει πως οι υφιστάμενες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας είναι καθοριστικές για την εγκατάσταση των μεταποιητικών επιχειρήσεων σε αυτές.