Διαμορφούμενες σχέσεις και συμφέροντα Ελλάδας-Ισραήλ-Τουρκίας-Κύπρου στην Aνατολική Μεσόγειο: οφέλη και επιπτώσεις ασφαλείας στην Κύπρο

Τα τελευταία χρόνια έχουν συμβεί γεγονότα τα οποία τείνουν να αλλάξουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας νέες στρατηγικές συμφωνίες, αλλά και νέες αντιπαραθέσεις που προκύπτουν κυρίως από τα ενεργειακά ζητήματα. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο πεδίο εξόρυξης, αποτελεί όμως και έναν ενεργειακό «ασκό του Αιόλου», που απελευθερώνει θεμιτές και αθέμιτες φιλοδοξίες των κρατών και προκαλεί εντάσεις, που όσο θα απελευθερώνονται μεγαλύτερα ποσά ενέργειας, τόσο θα εντείνονται. Οι πρόσφατες ανακαλύψεις ενεργειακών πόρων στα σπλάχνα της και οι διεθνείς εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική ανέδειξαν τη διεθνώς αναγνωρισμένη σημασία της περιοχής αυτής, την κρισιμότητα του ρόλου της Ελλάδας και της Κύπρου και τις ευκαιρίες που μπορούν να προκύψουν μέσα από αμυντικές συνεργασίες. Οι ραγδαίες μεταβολές που έχει υποστεί το εγγύς γεωπολιτικό περιβάλλον οδήγησαν στην προσέγγιση της Ελλάδας και της Κύπρου με το Ισραήλ και στην οικοδόμηση μιας άνευ προηγουμένου συνεργασίας, με αφετηρία τον τομέα της ενέργειας και επεκτεινόμενη σε όλα τα επίπεδα, από τον πολιτισμό μέχρι την άμυνα. Οι Μεγάλες Δυνάμεις για τους δικούς τους λόγους βλέπουν με θετικό μάτι την προσέγγιση των τριών χωρών, ενώ η Τουρκία εξαργυρώνει την εφαρμογή της νεο-οθωμανικής πολιτικής της στην περιοχή. Για την Ελλάδα και την Κύπρο παρουσιάζεται μια μοναδική ευκαιρία να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στα ενεργειακά και πολιτικά τεκταινόμενα, αναβαθμίζοντας τη θέση τους στη διεθνή πολιτική σκηνή. Η ανά χείρας διατριβή, στη βάση της θεωρίας του επιθετικού ρεαλισμού και με τη βοήθεια των αναλυτικών εργαλείων της θεωρίας των Συμμαχιών, θα πραγματευθεί την ανάλυση των διαμορφούμενων σχέσεων και των συμφερόντων Ελλάδας-Ισραήλ-Τουρκίας και Κύπρου στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου και θα αναδείξει τα οφέλη και τις επιπτώσεις ασφαλείας στην Κύπρο. Θα διερευνήσει συνάμα τον ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου τόσο στο παρόν - συνεξετάζοντας το διαμορφούμενο, μέσα από στρατηγικές συνεργασίες και έριδες, διεθνές περιβάλλον - όσο και στο μέλλον, αναδεικνύοντας τις ορθολογικές κινήσεις που θα τις οδηγήσουν να επιτύχουν τους στρατηγικούς τους στόχους. Αρχικά, θα γίνει μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η γεωπολιτική, γεωστρατηγική και γεωοικονομική αξία της Ανατολικής Μεσογείου και μέσω της επισκόπησης αυτής θα τονισθεί η σημασία της για την εξασφάλιση της διαπεριφερειακής ασφάλειας. Μετά από τη σκιαγράφηση της διεθνούς παρουσίας των τεσσάρων δρώντων και την ιστορική ανασκόπηση των μεταξύ τους σχέσεων, θα ερευνηθεί η προσέγγιση Ελλάδας-Ισραήλ-Κύπρου και θα αναλυθούν οι τουρκικές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο ορισμένα πάγια χαρακτηριστικά των τριών κρατών (Ελλάδας-Ισραήλ-Κύπρου), όσο και τους κύριους παράγοντες διαμόρφωσης των τριγωνικών σχέσεων, θα επιχειρηθεί η αποτύπωση των προοπτικών σε ότι αφορά στα δίπολα του τριγώνου, υπό τις δομικές πιέσεις ενός διεθνοπολιτικού περιβάλλοντος υψηλής αστάθειας, ενώ θα καταγραφούν τα οφέλη και οι επιπτώσεις ασφαλείας για την Κύπρο, καθώς και τα κοινά μέτρα των τριών κρατών για την εξισορρόπηση του τουρκικού αναθεωρητισμού. Τέλος, θα παρουσιασθούν συνοπτικά συμπεράσματα και προτάσεις της παρούσας ερευνητικής προσπάθειας για τις μελλοντικές δυνατότητες Ελλάδας και Κύπρου στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ώστε να αντιμετωπίσουν την αναθεωρητική Τουρκία και να διασφαλίσουν περεταίρω τα κυριαρχικά τους δικαιώματα.