Ζητήματα αξιών, πράξεων, σχέσεων και κανονιστικότητας στη φυσικοδικαιική θεμελίωση της πολιτικής θεωρίας του Thomas Hobbes
Μποϊντάς, Δημήτριος Θ.
2020
Το πλαίσιο μιας κριτικής ανακατασκευής του χομπσιανού έργου αναπτύσσεται επί τη βάσει τριών διακριτών μεν, αλληλοσυμπλεκόμενων ωστόσο, θέσεων: 1. Η ενότητα των μερών του χομπσιανού όλου συνιστά ενότητα συστήματος με άρθρωση αιτιακής αλληλοαναφοράς των παραδοχών του· 2. το χομπσιανό φιλοσοφικό οικοδόμημα θεμελιώνεται στη βάση του συνεχούς της έντασης απόλυτο vs σχετικό με ταυτόχρονα πολεμική και θεωρητική διάσταση· 3. με αφετηρία το χομπσιανό έργο εγκαινιάζεται στη νεωτερική σκέψη η θεωρητική μεροληψία της θεμελιωτικής βαρύτητας της έννοιας ισχύς, η οποία, διαμεσολαβούμενη από την ιδιαίτερη και ανάλογα συγκροτητική χομπσιανή δομή αιτιότητας, συνιστά την ξεχωριστή συμβολή του Hobbes στην ανάγνωση του ανθρώπινου, του πολιτικού και του δικαίου. Με αφετηρία τη συγκεκριμένη «όραση» ερευνάται ο κριτικός και ταυτόχρονα αντινομικός χαρακτήρας του χομπσιανού έργου. Ανακατασκευάζονται σε δύο ενότητες: 1. Οι επιστημολογικές συντεταγμένες του χομπσιανού συστήματος, 2. Η χομπσιανή θεωρία της ανθρώπινης φύσης. Υποστηρίζονται τα εξής: α. Οι όροι και τα όρια της θεμελίωσης του φυσικού, του ανθρώπινου, του πολιτικού και του δικαίου υπάγονται στις προϋποθέτουσες αυτά χομπσιανή θεωρητική προ-απόφαση και προβληματική· β) το χομπσιανό έργο συνιστά πλήρη θεωρία της ανθρώπινης φύσης, η οποία, οντολογικά-ουσιολογικά συγκροτούμενη, διατρέχεται από την έννοια της ισχύος ως μέσο –κατά τον σκοπό της αυτοσυντήρησης και της κοινωνικής συνοχής- έτσι που να προοικονομεί τελεολογικά τα όρια της φυσικής κατάστασης ως “bellum omnia contra omnes”, τους όρους σύστασης του πολιτικού ως τύπου Λεβιάθαν-απολυταρχικού και το θετικό δίκαιο ως αυστηρή κανονιστική διευθέτηση· γ) σε όλη την έκταση του χομπσιανού φιλοσοφικού σχεδιασμού ενυπάρχει, ρητά και υπόρρητα, το συνεχές μιας θεωρίας Παιδείας η οποία προσδίδει σε αυτόν ριζοσπαστικό πολιτικο-κοινωνικό χαρακτήρα· δ) το χομπσιανό έργο είναι προνομιακό πεδίο θεμελίωσης μιας από τις κυριότερες αντινομίες της νεωτερικής πολιτικής σκέψης: της φυσικοποίησης της κυριαρχίας ως μέρους της φιλελεύθερης πολιτικής ηγεμονίας στο χώρο των ιδεών· ε) η ανάπτυξη του χομπσιανού επιχειρήματος οικοδομείται μεθοδικά ως διάλογος με το αριστοτελικό αρετολογικό επιχείρημα, με στοιχεία που φωτίζουν τον αντινομικό χαρακτήρα δύο ολόκληρων κόσμων. Με το σύνολο των συγκεκριμένων ευρημάτων καταδεικνύεται ένα μέρος της πολιτικότητας της θεωρητικής και πρακτικής συμβολής του Hobbes στον κοινωνικό και πολιτικό ανταγωνισμό κατά την ανάπτυξη αυτού σε όλες τις ιστορικές στιγμές της συνθήκης του νεωτερικού.
Download PDF
View in repository
Browse all collections