Εικόνες μονογονεϊκότητας στην ελληνική κοινωνία του 2002 : όψεις θυματοποίησης και κοινωνικού αποκλεισμού;

Η παρούσα εργασία αποτελεί απόπειρα διερεύνησης των τρόπων με τους οποίους μια εναλλακτική μορφή οικογενειακής οργάνωσης, όπως είναι η μονογονεϊκότητα, είναι ενδεχόμενο να συνδέεται με θεωρητικές και πραγματολογικές εκφάνσεις συγκεκριμένων επιστημονικών εννοιών της εγκληματολογίας. Σύγχρονες εγκληματολογικές προσεγγίσεις που αναφέρονται στη θυματοποίηση και την κοινωνική επικινδυνότητα αλλά και σε έννοιες «ευρύτερης χρήσης», όπως σε αυτή του κοινωνικού αποκλεισμού, αποτελούν προκλητικά ερευνητικά εργαλεία για τη θεωρητική διαπραγμάτευση πραγματολογικών καταστάσεων όπως είναι το βίωμα της μονογονεϊκότητας. Η διερεύνηση εστιάζεται στους τρόπους με τους οποίους η μονογονεϊκότητα, ως μία εναλλακτική μορφή οικογενειακής οργάνωσης, διαπλέκεται με πρακτικές λόγου που παραπέμπουν σε κοινωνικό αποκλεισμό και θυματοποίηση: αν, δηλαδή, οι μονογονεϊκές οικογένειες, στο επίπεδο του λόγου αλλά και σε αυτό της βιωμένης εμπειρίας, προσδιορίζονται ως ομάδες κοινωνικά αποκλεισμένες, των οποίων η πραγματολογική διάσταση παραπέμπει, ενδεχομένως, και σε νέες μορφές θυματοποίησης. Αρχικά ορίζονται κάποια από τα κοινωνικοπολιτικά πεδία στα οποία η μονογονεϊκότητα εγγράφεται ως «πρόβλημα»: ως κοινωνικό φαινόμενο που συνιστά, σε κοινωνικοοικονομικό και ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο, ένα είδος «κινδύνου» για το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα την κινητοποίηση δράσεων που στόχο έχουν τη διαχείριση ή/και την «επίλυσή» του. Στη συνέχεια, η ανάλυση του λόγου των μόνων μητέρων δοκιμάζει να διερευνήσει αν η διαχείριση της μονογονεϊκότητας ενσωματώνεται και από τις ίδιες τις μόνες μητέρες και τις οδηγεί στην υιοθέτηση λόγων αλλά και πρακτικών κοινωνικού αποκλεισμού και θυματοποίησης αυτών των ίδιων. Βασικό μεθοδολογικό εργαλείο αποτελούν οι συνεντεύξεις βάθους, εργαλείο που θεωρούμε ότι παρέχει τη δυνατότητα για μια, κατά το δυνατό πιο αυθεντική, μεταφορά της εμπειρίας και του λόγου των μόνων μητέρων, προκειμένου να διερευνηθεί αν και πώς λειτουργεί η διαδικασία της ενσωμάτωσης, η σύνδεση, δηλαδή, των εννοιών μονογονεϊκότητα, κοινωνικός αποκλεισμός και θυματοποίηση στο επίπεδο του βιώματος των υποκειμένων της παρούσας απόπειρας.